• tiểu thuyết lịch sử | All, S, T,



Nguyễn Mộng Giác SÔNG CÔN MÙA LŨ



SÔNG CÔN MÙA LŨ: PHẦN I: VỀ AN THÁI
CHƯƠNG 8
Nguyễn Mộng Giác



Cho đến cuối mùa Đông năm Tuất (1766), gia đ́nh ông Giáo về An Thái được gần một năm rưỡi. Nhẩm tính lại khoảng thời gian ngắn ngủi đó, Ông Giáo mừng đă vượt qua được một chặng đường gian truân, tuy có chịu nhiều mất mát chua xót. Ông mất người bạn đường đă cùng ông thăng trầm trên hai mươi năm. Nắp áo quan đă đóng. Những nắm đất của người ở lại rơi trên tấm ván thiên dội những tiếng đục. Dù đă được chuẩn bị thật lâu để chịu đựng một cuộc phân ly, cái chết của Bà Giáo cũng để lại thật lâu trong ḷng Ông Giáo một cảm giác trơ trọi hoang mang. Có nhiều buổi chiều, khi lũ học tṛ và các con đă về hết, ông ở nán lại trong khu đất miễu, ngồi nh́n những đám mây thay đổi màu sắc vơ vẩn trôi giạt trên bầu trời ngả tối. Ông đứng dậy, chân bước không nghĩ ngợi, không chọn hướng tới. Và hôm nào cũng vậy, lúc ư thức được toàn vẹn điều đang làm, ông mới nhận ra ḿnh đang đi về phía mộ Bà Giáo.


Ông cũng phải xa một đứa con. Tết năm Dậu, Kiên có về thăm nhà một lần, mang về cho các em một gùi măng khô và đậu phộng. Vốn ít nói, Kiên chỉ kể sơ lược đời sống hiu quạnh của ḿnh trên Tây Sơn Thượng. Những câu trả lời gióng một của Kiên khiến An mủi ḷng, cay cay ở khóe mắt. Chinh ṭ ṃ muốn hiểu rơ sinh hoạt của dân miền ngược, bắt anh kể đi kể lại măi về những cuộc săn nai, những chuyến leo núi, những lần len lỏi trên đường rừng đem muối đổi trầu và măng le tận các Buôn Thượng. Riêng Ông Giáo, ông lấy làm ái ngại cho con. Ông biết Kiên không t́m được một đời sống như ư. Cái nhiệm vụ quản lư buôn bán, trông coi một đám đông trai tráng ô hợp giữa một thung lũng vây bọc những núi là núi, mà người nào cũng có một mối hận với đời hoặc canh cánh nỗi khao khát được vượt đèo nh́n trở lại đồng bằng, biển cả, công việc ấy vượt quá sức của Kiên. Nhưng biết làm thế nào khác được. Kiên lười viết thư, có chuyến thồ nào về xuôi chỉ gửi ít măng, đậu, bắp về cho gia đ́nh kèm thêm một lời nhắn ‘’vẫn mạnh’’. Thế thôi.


Phần may mắn của gia đ́nh ông, không nhỏ. Gần như các thứ gạo, mắm, trà, thuốc, Ông Biện sai người đem biếu đều đều theo các chuyến hàng đă đủ cho cả nhà ông chi dùng. Phần dư giả là quà cáp của các phụ huynh học sinh khác, hai mùa bắp và một mùa lúa gieo của các đám miễu. An đỡ vất vả v́ thôi làm hàng xáo, ở nhà trông nom thằng Út tươm tất hơn. Khoảng vườn nhỏ phía sau nhà xanh um những rau, cà, ớt. Chinh tiếp tay Kiên dựng tạm một chuồng nuôi heo, gà. Nói tóm lại, đời sống của gia đ́nh ông có thể tạm gọi là ‘’an cư lạc nghiệp’’.


Nhưng cũng chính v́ phần may mắn này mà giữa hai gia đ́nh ông Giáo và Hai Nhiều càng ngày càng có nhiều mối bất ḥa. Bắt đầu luôn luôn là những chuyện lặt vặt: Thằng Út nghịch ném đá vào con gà trống của nhà Hai Nhiều, làm lộ hết một con mắt, An un lá tre vô ư quên xem hướng gió, để khói giạt cả vào nhà cậu mợ giữa bữa cơm chiều, một con heo bị sổng chuồng, một cái rác tấp qua tấp lại... ôi thôi biết bao nhiêu cái tủn mủn từng góp thành mối buồn phiền cho những kẻ láng giềng bất đắc dĩ. Và như nhiều trường hợp khác, mối bất ḥa giữa hai nhà có từ phía đàn bà trước. Như hôm cái An un lá tre. Thấy khói bốc cao rồi ùn ùn giạt cả sang phía nhà cậu mợ, chưa kịp lấy nước dập tắt lửa th́ từ phía bên kia, giọng Kiền đă vọng sang:


- Ai đốt rác làm ơn làm phước chờ cho người ta ăn xong bữa đă. Trời đánh c̣n tránh bữa ăn, nghe không?


An chưa kịp xin lỗi, th́ bà Hai Nhiều đă phụ họa:


- Thôi con. Ráng chịu một chút không sao. Người ta quen biết lớn, nói làm chi cho thêm rầy rà.


Kiền cao giọng đáp lời mẹ:


- Quen ai mặc kệ, sống nhờ trên đất người ta th́ phải nể chủ nhà. Không dưng rước hạng trôi sông lạc chợ. Bây giờ mẹ đă thấy chưa.


Có tiếng ông Hai Nhiều càu nhàu những ǵ không rơ. Rồi bà Hai Nhiều quay sang xỉa xói chồng:


- Ông có sợ th́ qua bển mà năn nỉ họ. Phải mà. Mẹ con tôi hàng tôm hàng cá mà. Họ hàng nhà ông toàn người chữ nghĩa, văn hay chữ tốt, muốn làm ǵ ai không được.


Hôm đó Chinh giận quá, muốn qua nhà cậu mợ trả đũa cho hả, nhưng Ông Giáo ngăn lại. An dập tắt đống lá tre, đứng bên này nh́n qua bên kia chờ có ai ra vườn giải thích vài điều vừa để xin lỗi, vừa để t́m lời bóng gió nói kháy. Nhưng không có ai bên vườn Hai Nhiều cả. Từ đó, một thứ ngăn cách trầm lặng, lạnh lẽo dựng lên giữa hai gia đ́nh. Người bên này tránh gặp mặt bên kia, có nói chuyện ǵ cũng phải có sự hiện diện của một người thứ ba. T́nh trạng ngày càng trầm trọng, và không c̣n cách nào cứu văn được khi đàn gà Chinh nuôi sang bươi nát đám cải của nhà cậu mợ. Ngay hôm sau, Hai Nhiều dựng một hàng rào dày bằng một thân cau, ngăn cách hẳn hai khu vực, quyền định ranh giới dĩ nhiên thuộc Hai Nhiều. Ranh giới ấy cắt làm đôi mấy vồng lang của Chinh, và nếu không có chút nể t́nh lân lư vào phút chót có lẽ đă đâm ngang vào hông cái chuồng gà của Ông Giáo. Thấy chồng có phần nào mạnh dạn sử dụng quyền chủ đất, bà Hai Nhiều nhổ phăng đám rau lang ở về phía vườn ḿnh vứt ra đường cái. Điều đó vượt quá mức chịu đựng của Chinh. Không nói năng nhiều lời, anh ta xắn tay áo lên, ra nhổ phăng cả cái hàng rào, đem vứt trước nhà cậu mợ.


Đến lúc đó th́ đám đàn ông mới vào cuộc. V́ số người ít hơn, tài ứng đối kém hơn, cha con Hai Nhiều hậm hực nuốt sự thất bại. Vả lại cuộc tranh chấp cũng đă kéo dài tới quá khuya rồi. Cả hai bên đều mệt nhoài. Ông Giáo vẫn ngồi uống nước trà phía bên này, ráng hết sức nhẫn nhục để đứng ngoài, đứng trên những chuyện có thể làm giảm thế giá của ḿnh. Rơ ràng ông ngồi trên lửa, nhưng thà lửa thiêu cháy cuộc đời ông c̣n hơn ông ra vườn sau đối đáp lời một lời hai với Hai Nhiều. Thế mà sáng hôm sau, khi thức dậy, men chiến thắng c̣n lâng lâng, gia đ́nh Ông Giáo đă thấy người ta dựng lại cái hàng rào từ lúc nào rồi. Ranh giới mới lấn sâu về phía bên này thêm hai thước.


* * *


Lợi xuống An Thái báo tin chị dâu ḿnh là Ba Lư bị đau nặng cho vợ chồng Hai Nhiều biết, đúng vào lúc đang có không khí căng thẳng ấy. Không am tường t́nh thế, vô t́nh Lợi đổ thêm dầu vào lửa. Vừa vào nhà Hai Nhiều báo tin dữ xong, Lợi đă khệ nệ ôm xách đủ thứ chai lọ qua nhà Ông Giáo. Anh thấy cái hàng rào, bước chân khựng lại. Nh́n đám cỏ non xơ xác, Lợi đoán: Phải rồi. Chỉ tại ba con gà. Rào là phải. Không rào, làm ǵ có cải ăn Tết. Lợi đi ṿng ra đường, vào nhà Ông Giáo bằng cổng chính, ngang qua nhà học. Thấy cả lớp đang lắng nghe Ông Giáo giảng nghĩa, Lợi hơi e ngại không dám bước tiếp. Có một sức mạnh nào đó thôi thúc sau lưng Lợi, mạnh hơn cả nỗi e dè. Lợi bậm môi, cắm cúi đi qua nhà học, thẳng xuống phía bếp Nhà Ông Giáo. An đang ngồi vá cái áo cho cha. Lợi cuối xuống đặt các thứ lỉnh kỉnh trước mặt An, thở phào một cái khoa trương sự mệt nhọc, rồi cười nói rất tự nhiên:


- Thế nào cô Răng Rứa. Thường chứ. Lần này nhất định không quên như mấy lần trước, để khỏi bị chê là anh chàng cuội. Đáng lư chuyến ghe tháng trước tôi ghé đây rồi, nhưng sau nghĩ lại chưa mua giùm dầu phộng cho An. Thành ra đi luôn. Chuyến này đem xuống đủ cả. Đây này, hai cái tĩn này đựng nước mắm, cái có chữ thập vôi trắng là nước mắm nhỉ, ngon lắm. Cái có ṿng tṛn là nước mắm thường, dùng để nêm. An nhớ nhé, đừng dùng nước mắm nhỉ nấu canh, kho cá phí đi. Nhất đấy. Giă ớt tỏi rồi thêm vài muỗng nước mắm nhỉ, chan vào cơm nóng, ăn quên no. Nhớ cái tĩn có ṿng tṛn là nước mắm nhỉ…à quên, cái tĩn có chữ thập mới là nước mắm…


Lợi ngưng lại, không dám tin trí nhớ của ḿnh. An nh́n nét mặt ngô nghê của Lợi, cười x̣a. Lợi vẫn chưa nhớ ra ư nghĩa các kư hiệu, An nói:


- Kỳ trước em chỉ hỏi qua cho biết thế nào là nước mắm nhỉ, chứ có dám làm phiền anh đâu. Cha em dễ tính, ăn uống không cầu kỳ. Việc ǵ anh phải khổ nhọc thế.


Lợi giận ḿnh lơ đăng, đưa bàn tay đập đập vào trán như để lay trí nhớ dậy. Lay măi không được, nhưng Lợi t́m ra được cách giải quyết:


- Thôi thế này. An có con dao nào không? À, nó đây rồi. Chao. Cái mũi dao tà quá. Để tôi cạy nắp cái tĩn này lên là biết ngon dở ngay.


Lợi ấn mũi dao nạy lớp vôi trét quanh nắp tĩn, cẩn thận phủi hết các mũn vôi trắng trước khi lật nắp. Mùi nước mắm hơi nồng. Lợi không e ngại ǵ cả, tự nhiên vào bếp nhà An lục sóng chén lấy một cái chén nhỏ và một cái muỗng con. Anh nghiêng tĩn, múc một muỗng nước mắm màu nước trà đậm ra chén. C̣n một chút nước mắm trên muỗng, Lợi đưa lên môi, le lưỡi liếm nhẹ, chắp chắp, mắt lim dim chú hết tinh thần định vị. An chờ Lợi nói, nhưng anh ta chưa dám quyết đoán vội, đưa muỗng lên nếm lần nữa, lặng lẽ chờ cho đầu lưỡi thấm hết hương vị chất nước thiêng, mắt thôi lim dim nhưng nh́n thẳng ra phía trước, mông lung. Một lúc sau, Lợi mới gật gù:


- Tuyệt hảo. Thật là tuyệt hảo. . . không thể t́m đâu ra nước mắm ngon hơn. Phải rồi. Cái tĩn... có ṿng tṛn là nước mắm nhỉ. C̣n cái chữ thập là nước mắm thường.


Lợi đưa chén nước mắm cho An nếm thử. An thấy mùi hơi ngậy, nhưng khi nếm xong, có vị ngon ngót lăng tăng thấm lâu trên đầu lưỡi. Không chờ cho An ư kiến, Lợi xếp cái tĩn vừa khui lại gần cái tĩn có dấu chữ thập, rồi đến mở tiếp hai cái chai có bọc lá chuối khô và cột dây gai cẩn thận. Lợi định mở từng nút dây, nhưng v́ vội, mở măi không ra. Cuối cùng, anh dùng dao cắt phăng mấy mối dây, lôi ra từ lớp lá dày một cái chai đựng dầu. Lợi khoe:


- Dầu phộng hạng nhất đấy nhé. Phải dặn trước, không th́ chúng nó lại bán loại dầu phàm, ăn hôi ngh́. Thằng cha bán dầu nó hận tôi lắm, nhưng buôn bán mà, khôn sống mống chết.


An thấy Lợi dừng lại, biết anh ta chờ một câu hỏi ṭ ṃ của An rồi mới kể tiếp. Cô tinh nghịch, giữ im lặng làm như không biết ư Lợi. Cho nên Lợi đành phải tiếp:


- An biết không, đối với bọn buôn bán phải cao tay mới được. Tôi dặn đặt mua một lần mười hai chai. Thằng chả y hẹn đem đến đủ mười. Tôi t́m cách chê, để cuối cùng chọn hai chai dầu ngon nhất, c̣n trả lại hết. Mua dầu phộng mà không sành, tụi nó pha thêm dầu dừa vào. Thà chịu mua cao một chút mà được ăn dầu nguyên chất.


An hơi ngại ngùng khi sắp nói đến chuyện tiền. Cô nghĩ, nhân lúc này ta phải hỏi ngay, không c̣n lúc nào thuận lợi hơn. An hỏi:


- Cả hai chai dầu này nữa, An có nhớ, nhưng không ngờ việc chọn lựa rắc rối như vậy. Biết một lần, lần sau không dám phiền anh nữa đâu. Anh Lợi này, cho An xin gởi lại tiền mua dầu và nước mắm. Công phu anh mang xách xuống tận đây, quư hóa lắm rồi, không dám. . .


Lợi gạt ngang lời An xua tay nói mau:


- Không, không. Tôi chỉ có cái công mua và mang xuống đây thôi. C̣n tiền là của Bác Biện. Nói thật đấy. Ông Biện dặn bạn hàng dưới G̣ Bồi đem nước mắm lên, và dặn đoàn thồ mang dầu xuống. Tiền nong không biết bao nhiêu, giữa bạn hàng với nhau, chắc không cao đâu. Đừng ngại.


An biết Lợi nói dối nhưng không t́m ra cách buộc Lợi nói giá cả hai món nước mắm và dầu. Có tiếng gọi Lợi từ phía nhà Hai Nhiều, h́nh như tiếng bà vợ. Lợi chộp ngay cơ hội, dặn ḍ lần nữa cho An phân biệt hai tĩn nước mắm, rồi trở về nhà bên kia. An đang băn khoăn không biết xử trí thế nào cho phải, th́ Lợi trở lại. Anh lấy trong bọc một gói giấy nhỏ đưa cho An:


- Tí nữa lại quên. Chuyến đi Mỹ Cang vừa rồi, thấy kim và chỉ may loại tốt, tôi có mua cho An. Có cả chỉ màu để An tập thêu. Thôi về nhé. Chắc thế nào Bác Nhiều gái cũng theo tôi lên thăm chị Lư. Này, tôi nói riêng cho nghe đừng kể cho ai nhé, chị Lư đau v́ bỏ ăn mấy ngày liền. Mà bỏ ăn v́ bị anh tôi đánh cho mấy bạt tai. Dâu con mà chanh chua, dám hỗn với mẹ chồng. Lần này mẹ tôi triệu cho được Bác Nhiều gái lên để mắng vốn. Vui không?


Chưa quên những lời bóng gió xấc xược của mợ, An gật đầu vừa cười, vừa nói như reo:


- Vui quá. Thật thế à!


* * *


An ngồi mân mê cái gói kim chỉ Lợi tặng, ḷng d́u dịu. Cảm giác thoải mái, thân mật, mơn trớn, c̣n bàng bạc. Không khí đầm ấm tự nhiên Lợi mang đến vẫn c̣n phảng phất. Cô suy nghĩ măi chưa hiểu v́ sao ḿnh có thể tiếp Lợi ngay trong cái bếp ám khói và lụp xụp này, quần áo xốc xếch, đầu tóc rối. Cô cũng không cần vén lại mái tóc cho gọn ghẽ, quên cả việc đơn giản là rót một tách nước trà loăng ra mời khách. Ḿnh khinh thường anh ấy chăng? Không phải. Đối với lũ bạn trai cùng học vơ với Chinh, rơ ràng An xem họ như không có, rẻ rúng đến nỗi không thèm nói với họ một lời. Ḿnh kính trọng anh ấy chăng? Cũng không. Niềm tôn kính có những dấu hiệu của nó, như sự ràng buộc hạn chế ở một mức độ vừa phải cách ăn nói, cử chỉ. Phải nói những câu không thật sự muốn nói, phải đi đứng theo một cung cách g̣ bó khó chịu làm mất hết vẻ tự nhiên, phải vờ vui mừng hay lo âu những điều ta không thực sự vui mừng lo âu, miễn là không động chạm đến nhân cách ưu việt và tri thức khả kính của người trước mặt. Đối với Lợi, An không cảm thấy ḿnh bị chút ràng buộc hay hạn chế nào. Cô nói những điều ḿnh nghĩ, giữ nguyên cái thế ngồi thoải mái, được buông thả trong cách biểu lộ t́nh cảm. Cô yên ổn được nguyên vẹn là cô, và bằng ḷng hoàn toàn về ḿnh. An trở nên linh hoạt, tự tin trước Lợi. An không phải giữ ư, dè dặt từng lời nói đến cử chỉ. Hơn thế nữa, gần như An c̣n cảm thấy ḿnh trở nên quan trọng, được cái b́nh thường của Lợi đưa lên cao hơn, đến một chỗ trang trọng tươi sáng mà An có thể cúi nh́n trở xuống với đôi mắt bao dung. Vừa được thoải mái khỏi phải cố gắng rướn lên một bậc cao quá tầm tay, vừa được cái thú vị thấy ḿnh quư giá hơn kẻ khác, đó là những món quà vô h́nh Lợi mang lại cho cô bé. Những điều phức tạp này, An chỉ cảm thấy, chứ không thể tách bạch rơ ràng. Cho đến lúc Lăng xuống bếp uống nước, thấy chị ngồi mân mê gói kim chỉ, cậu kinh ngạc không hiểu v́ sao nét mặt chị rạng rỡ hẳn lên, niềm vui sướng mơ màng hiện rơ trong đôi mắt, và cái miệng mỉm cười. Lăng nh́n chị, rồi nh́n gói kim chỉ, hỏi An:


- Của ai thế?


An trả lời:


- Hả? à, của anh Lợi mua giúp chị đấy.


Lăng vừa thấy thêm hai tĩn nước mắm và hai chai dầu đặt gần cái cối đá, hỏi chị:


- C̣n những thứ này?


An nói dối em:


- Của Ông Biện nhờ anh Lợi mang xuống biếu ḿnh.


Lăng gật gù, suy nghĩ một chập rồi đột nhiên nói:


- Sao em ghét cái bản mặt ấy thế.


An bị bất ngờ, nh́n em trân trân, đâm tức giận:


- Ơ cái thằng này. Anh ấy có làm ǵ mày đâu mà ghét người ta.


Lăng nói chậm răi, giọng bực bội:


- Chẳng làm ǵ cả. Nhưng em không ưa.


- Mày không ưa người ta cái ǵ? Có tát tai mày như anh Chinh không? Có nhại cái giọng eo éo của mày như anh Th́n không?


Bị chị đem khuyết điểm của ḿnh ra bêu riếu một cách bất công, Lăng nóng bừng cả mặt. Giọng cậu trở nên lắp bắp:


- Thế chị ‘’mê’’ hắn ở chỗ nào? Ở cái giọng lải nhải bép xép động ǵ cũng nói, chỗ nào cũng xen vào phải không? Hay là tại hắn chịu xách dép, cầm nón cho chị, mua kim chỉ cho chị mà chị ‘’mê’’ hắn. Chị có biết anh Huệ nói thế nào không?


- Nói cái ǵ?


- Nói về cái anh bép xép của chị đấy.


An bị chạm tự ái, quát em:


- Mày câm miệng lại.


Lớn tiếng với Lăng xong, An ngạc nhiên về chính ḿnh. Hóa ra mấy tiếng ‘’anh bép xép của chị’’ đối với An, An xem như một lời xúc phạm nặng nề. Không phải xúc phạm đến Lợi, v́ quả thực Lợi vốn tính ba hoa, nhiều lời. Xúc phạm ở chỗ Lăng đă ghép đôi An với Lợi, ở hai tiếng ‘’của chị’’ đầy mỉa mai và phẫn nộ. Thấy chị có vẻ buồn khổ v́ ḿnh, Lăng hối hận, cậu t́m cách nói nhỏ lại, giọng tâm t́nh:


- Em xin lỗi đă làm chị giận. Nhưng cả trường không ai ưa cái tính lắm mồm lắm mép của anh ấy cả. Anh Huệ bảo, nếu cắt cái lưỡi vứt đi, th́ anh ấy không đáng một đồng tiền kẽm rỉ.


An ngồi im, nghiền ngẫm lời em vừa nói, ḷng khổ sở đến tuyệt vọng v́ sự chính xác của nó.


* * *


An nghĩ đến điểm đáng ghét của Huệ chính là sự thông minh chuẩn xác đó. Đứng trước mặt Huệ, nói chuyện với Huệ, cô bé cảm thấy ḿnh bị mất mát quá nhiều. Đôi mắt sáng rực lúc nào cũng chứa một ánh nh́n xoi mói và giễu cợt ấy khiến An lúng túng, như bất ngờ bị bắt gặp vừa vươn vai ngáp dài sau giấc ngủ dật dờ, đầu bù rối và mặt mũi đờ đẫn. Không có thể giấu ǵ được trước đôi mắt ấy. An mất cả niềm an lạc, mất luôn cả ḷng tự tin. Cô bé phải lo đối phó, che bớt điều nay, căng phồng trí tuệ để trả lời cho được điều kia, rán ngoi lên một chút cho khỏi hụt hẫng. May cho An là h́nh như Huệ cũng muốn tránh các cuộc gặp mặt hay nói chuyện tay đôi với An. Những cuộc nói chuyện hiếm hoi ấy, đến lúc này vẫn c̣n để lại cảm giác khó chịu, gần như bẽ bàng. Một lần Huệ bắt gặp An đang ngồi may áo, và hoàn cảnh lúc đó không cho phép một trong hai người giả lơ tránh mặt nhau, v́ làm như vậy là đi quá giới hạn cần thiết. Vốn thích ứng rất nhanh với các hoàn cảnh bất ngờ, Huệ nói với An một cách tự nhiên:


- Hôm nay mới rằm tháng mười, An may áo Tết hơi sớm đấy.


An bối rối kéo chéo vải về phía ḿnh, rồi đáp:


- V́ rỗi nên em may cho xong đi. Đă hẹn lần lữa mấy lần rồi c̣n ǵ.


- An may cho Thầy chưa?


- Cha em bảo khỏi cần. Cha em bảo đến cái tuổi này, tuổi tác là cái nợ đáng lo hơn là điều đáng mừng. Hết từ lâu cái rạo rực mặc áo mới mùa Xuân rồi.


- C̣n An th́ sao?


- Em ấy à? Gia đ́nh em sắp ăn cái Tết thứ nh́ ở đây. Em thành dân Quy Nhơn rồi. Các anh thế nào th́ em thế ấy.


Huệ mỉm cười, ngập ngừng một lúc, rồi nói:


- Giống nhau thế nào được.


An cúi xuống dùng răng cắn đứt sợi chỉ thừa trên cánh tay áo mới, nên không hỏi ngay lư do được. Cô nh́n lên thấy nụ cười giễu cợt c̣n nguyên trên môi Huệ. An hỏi:


- Sao anh lại cười?


- Tôi cười v́ An bảo giống chúng tôi. Chưa giống được đâu.


An bực, giọng gắt gỏng:


- Chưa giống th́ đă sao.


- Chẳng sao cả.


- Thế tại sao anh cười?


- Tôi cười v́ thấy chẳng những An mà cả Nhà Thầy cứ lúng ta lúng túng. Vừa muốn sống y như chúng tôi, lại vừa muốn người ta nh́n ra cái ǵ đặc biệt hơn chúng tôi. Không muốn lầm lẫn ra ‘’dân núi’’.


An bắt đầu ngờ ngợ trong lời của Huệ có những nhận xét vượt quá b́nh thường. An hỏi:


- Anh nói ǵ An chưa hiểu?


Huệ cầm cái áo của An vừa đặt trên rổ may đưa lên cho An xem rồi giải thích:


- Như cái áo này chẳng hạn. An may y theo kiểu ở đây.


Thân rộng. Tay ngắn. Ống tay áo rộng cho thuận lợi việc đồng áng. Kiểu kinh vạt dài tha thướt hơn. Tay áo hẹp và dài. Nhưng cứ xem cách cắt áo của An đủ thấy. Ống không rộng quá. Cổ cao lên một chút không giống hẳn kiểu Kinh mà cũng không giống hẳn kiểu núi. Tay áo dài quá cùi chỏ nửa gang tay. Mặc áo vào không nói nhưng người ta phải hiểu An muốn nói: ‘’Hăy nh́n cho kỹ nhé. Tuy tôi mặc theo kiểu dân núi nhưng tôi không phải dân núi. Chúng tôi tới đây chưa được hai cái Tết. Nếu không v́ hoàn cảnh bắt buộc, th́ ở Kinh, chúng tôi đă. . . ’’


An đỏ mặt lên v́ xấu hổ và tức giận. Cô hằn học nh́n Huệ, giọng nói run run:


- Mặc kệ chúng tôi. Không việc ǵ đến anh. Không hiểu tại sao cha tôi lại tán tụng anh quá lời như vậy. Anh độc ác, không biết thương hại ai cả.


Huệ hối hận đă làm cho An giận dữ, dịu lời lại:


- Thôi, cho tôi xin lỗi. Tưởng An không để tâm đến những cái lặt vặt tôi ba hoa cho vui, không ngờ. . .


An cướp lời Huệ:


- Không ngờ cái ǵ. Không ngờ tôi lặt vặt nhỏ nhen chứ ǵ?


- Không phải thế. Sao tôi thấy anh chàng Lợi ba hoa toàn những chuyện không đâu vào đâu hết, An lại thú vị cười khúc khích măi.


Nhận xét của Huệ như rót thêm dầu vào lửa. An giận tràn hông, không nói được nữa. C̣n Huệ th́ bỡ ngỡ, không hiểu trong câu nói đó có ǵ xúc phạm mà nét mặt An tự nhiên tái đi, mắt đỏ căm giận, Huệ vội nói:


- Tôi chịu thua không hiểu nổi An. Không hiểu nổi đàn bà. Thôi bỏ qua mọi chuyện đi. Cái áo này may xong chưa? Phải nhận An may đẹp thật.


An buông gọn hai tiếng cộc lốc:


- Cảm ơn.


* * *


Bà Hai Nhiều theo Lợi lên Xuân Huề hôm trước, th́ hôm sau đă về lại An Thái. An ṭ ṃ đứng từ bên này rào, kín đáo núp sau một khóm chuối rậm quan sát động tĩnh nhà bên kia, nhưng không thấy ǵ lạ. Cửa ngang nhà Hai Nhiều đóng im ỉm. Không có cả tiếng chuyện tṛ của hai vợ chồng, tiếng giă gạo hay tiếng rửa chén bát phía sau giếng. An chờ đợi dấu hiệu phẫn nộ của mợ. Cô thất vọng. Không có ǵ khác thường phía bên kia rào. Nếu có là sự lặng lẽ, căng thẳng như những thời khắc báo băo.


An đem chuyện Lợi kể thuật lại với Lăng. Lăng nói:


- Khi sáng em dậy sớm, ra vườn đi tiểu, nghe bên phía nhà mợ có tiếng khóc tỉ tê. H́nh như tiếng mợ.


An chưa tin em, hỏi lại:


- Có chắc không?


- Chắc chứ.


- Mợ về hồi nào chị không hay?


- Em nghe chị Kiền bảo về tối hôm trước. Lúc có tiếng chó sủa, chị nhớ không? Thế mà chị cứ cằn nhằn măi, trách em cài cổng không kỹ, tụi trộm mới đến ŕnh.


- Chị Kiền có kể ǵ thêm không?


- Không. Em nghe chị Kiền trả lời chú Ba Vận. Gặp em, chị tránh đi, làm như không thấy em nữa.


- Trăm sự chỉ tại anh Chinh hết. Cậu mợ rào ở đâu là quyền của họ. Vườn nhà người ta mà. Nhổ làm chi cho xào xáo.


Lăng căi:


- Ức quá nhịn làm sao được. Không có anh Chinh, cậu mợ đă rào đến chỗ này rồi. Cả con đường đi xách nước nữa, chắc cũng rào luôn. À quên, ang nước đă cạn chưa, để em đi xách cho.


An ngăn em:


- Thôi, thôi. C̣n nhiều lắm. Để dùng cho hết rồi chùi lại đáy ang một thể. Hôm qua chị thấy rong đóng một lớp dày. Ủa, Lăng này. Em nh́n ḱa. Có cái áo xanh của ai phơi trên dây cạnh giếng vậy? Không phải áo chị Kiền hay áo mợ.


Lăng nheo mắt nh́n theo hướng chị chỉ, rồi đáp lơ lửng:


- Ờ, ờ. Không phải áo mợ. Áo chị Kiền màu chàm kia.


An càng nh́n kỹ, càng có điều hồ nghi. Cô dè dặt hỏi em:


- H́nh như cái áo xanh của mẹ, Lăng ạ.


Lăng không tin, quay nh́n chị, rồi nh́n về phía chiếc áo, Lăng nói:


- Ừ… h́nh như… đúng rồi. Cái áo lục xanh của mẹ.


An nhớ lại hết, cô nói:


- Chị nhớ rồi. Đây là cái áo năm ngoái mợ Hai mua cho chị Ba Lư. Lăng, khi sáng em nghe có tiếng khóc phải không? Thế là rơ: Mợ lên Xuân Huề dẫn chị Ba về đây không cho ở nhà chồng nữa. Hèn ǵ hai ngày nay, cửa đóng im ỉm.


Chuyện nhà của Hai Nhiều mau chóng thành chuyện hào hứng của lớp học. Chinh mang nó ra trường vơ. Th́n mang nó đi chợ. Cả làng hay tin, những kẻ vô công hiếu sự chộp lấy như một tṛ vui phù phiếm, tạm quên cuộc sống vô vị. Nỗi hận tưởng đă phai của đám con cháu nạn nhân ông Tư Thới lại được dịp trỗi dậy. Các lời bàn tán đều độc địa, đến nỗi một người vô tâm như Chinh mà cũng bất nhẫn, tức quá tát tai một tên xấu mồm nhỏ tuổi sau giờ học vơ. Vợ chồng Hai Nhiều th́ ủ rũ, gần như hoảng hốt. Một tối Ông Giáo ngạc nhiên khi thấy Hai Nhiều rụt rè đứng trước cửa, e ngại không dám lên tiếng hay tự tiện vào nhà như trước đây. Ông Giáo vui mừng ra cửa mời Hai Nhiều vào nhà, giả vờ xem như lâu nay chưa từng có chuyện xích mích giữa hai gia đ́nh. Hai Nhiều ngần ngại, nói quanh co thật lâu, rồi mới hỏi:


- Chú có biết chừng nào Ông Biện xuống đây không?


Ông Giáo chưa hiểu ư Ông Hai Nhiều, nhưng cũng trả lời:


- Nghe Lữ với Huệ bảo khoảng mồng một tháng chạp có một chuyến muối lên. Chắc Ông Biện xuống vào khoảng đó.


- Như vậy là c̣n bốn ngày nữa.


- Vâng, khoảng bốn ngày.


- Mới đây mà lại gần Tết rồi. Thật mau quá.


- Vâng mau. Anh chị đă làm ǵ chưa?


- Làm ǵ? Ờ, ờ có làm. Chậm chậm thôi. Năm nay nhà tôi lo sơ sơ vài thứ cúng tổ tiên ông bà rồi thôi. Vui vẻ ǵ mà Tết với nhất.


Hai Nhiều thôi ngước mặt nh́n lên trần nhà, nhận thấy đă quanh co đủ để vào chuyện:


- Năm nay tưởng qua được một năm yên ổn, không ngờ tháng cuối cùng lại xảy ra chuyện vợ chồng con Ba Lư. Mấy ngày nay chắc chú đă nghe thiên hạ đồn đăi. Đừng vội tin bọn bép xép. Vợ chồng nó ăn ở với nhau đă lâu không con cái, nên bà mẹ chồng t́m chuyện làm găng với con Ba. Bà nhà tôi lại không dằn được cơn giận. Lâu nay tôi để ư, thấy Ông Biện nể chú. Hôm nào ổng xuống, chú nói cho một lời.


Ông Giáo kinh ngạc hỏi:


- Sao lại dính tới Ông Biện, anh?


Hai Nhiều ngồi im một lúc, do dự không biết có nên nói hay không. Nhưng đă tốn công phu qua đây làm lành, ông không c̣n con đường nào khác là phải chịu lép nhờ đến Ông Giáo vậy. Hai Nhiều chậm răi giải thích:


- Số là sau chuyện gia đ́nh xục rục, thằng chồng con Ba bỏ nhà lên Tây Sơn Thượng với Ông Biện. Thế mới rắc rối. Con gái gả đi lấy chồng là con dâu nhà người ta rồi, dẫn về đây luôn coi sao được. Mà về trên đó, không có thằng chồng th́ sống làm sao. Chú làm ơn nói với Ông Biện, nhờ Ông Biện khuyên thằng chồng con Lư một lời.


Ông Giáo mau mắn đáp:


- Dạ được. Tôi sẽ cố. Vợ chồng đầu gối tay ấp mặn nồng c̣n hơn cả t́nh ruột thịt, láng giềng. Anh chị c̣n bỏ lỗi cho các cháu mà qua đây, huống chi là…


Ông Giáo ngừng lại ở lưng chừng câu, v́ thấy vẻ bối rối của Hai Nhiều. Không khí trở nên oi bức hơn v́ cả hai đều không dám nói thẳng những điều đang nghĩ. Măi đến lúc không thể ngồi im lặng được nữa, đứng dậy chào chủ nhà ra về, Hai Nhiều mới bảo Ông Giáo:


- Mai chú bảo cháu Chinh nó sang bên tôi nhổ một ít cải non về cấy. Tết sắp đến rồi, lo làm dưa cải ăn với bánh tét chứ. Thiếu đất th́ phá quách cái hàng rào đi. Tôi trồng cau đă mục hết cả, đổ lúc nào không hay.



NGUYỄN MỘNG GIÁC

 

 

 

sách (S)


SÔNG CÔN MÙA LŨ / Nguyễn Mộng Giác

TÓM LƯỢC

 lịch sử

 PHẦN I: VỀ AN THÁI

chương 1

chương 2

chương 3

chương 4

chương 5

chương 6

chương 7

chương 8

chương 9

chương 10

chương 11

chương 12

 PHẦN II: TÂY SƠN THƯỢNG

chương 13

chương 14

chương 15

chương 16

chương 17

 PHẦN III: HỒI HƯƠNG

chương 18

chương 19

chương 20

chương 21

chương 22

chương 23

chương 24

chương 25

chương 26

chương 27

chương 28

chương 29

chương 30

chương 31

chương 32

chương 33

chương 34

chương 35

chương 36

chương 37

 PHẦN IV: PHƯƠNG NAM

chương 38

chương 39

chương 40

chương 41

chương 42

chương 43

chương 44

chương 45

chương 46

chương 47

chương 48

chương 49

chương 50

chương 51

chương 52

chương 53

chương 54

chương 55

 PHẦN V: VƯỢT ĐÈO HẢI VÂN

chương 56

chương 57

chương 58

chương 59

chương 60

chương 61

chương 62

chương 63

chương 64

chương 65

chương 66

chương 67

chương 68

chương 69

chương 70

chương 71

 PHẦN VI: PHÚ XUÂN

chương 72

chương 73

chương 74

chương 75

chương 76

chương 77

chương 78

chương 79

chương 80

chương 81

chương 82

chương 83

chương 84

chương 85

chương 86

chương 87

chương 88

chương 89

chương 90

chương 91

chương 92

chương 93

chương 94

chương 95

chương 96

 PHẦN KẾT TỪ

chương 97

chương 98

chương 99

chương 100

chương 101

Tài Liệu Tham Khảo

Tóm Lược