TÔI PHẢI SỐNG
Phần Một
Cuộc Đời và Bóng Đen
Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ
Vết Tích Thời Gian
Sau bữa ăn, tôi bước theo Đức Hồng Y lên sân thượng của ṭa nhà lớn. Sân thượng này rất rộng, có lẽ to hơn sân quần vợt, lát bằng gạch tàu, loại gạch màu đỏ, h́nh vuông mỗi cạnh chừng 4 tấc bằng đất nung. Trời mùa hè nên giờ đó c̣n sáng, Đức Hồng Y và tôi sánh vai đi bách bộ. Trong lúc đi Ngài kể tôi nghe hoàn cảnh Giáo Hội miền Bắc và hỏi thăm về gia đ́nh, cha mẹ anh chị em tôi. Ngài quan tâm đặc biệt tới cuộc sống các Linh Mục trong tù, và hỏi tôi nhiều điều về thời gian tôi các Linh Mục bị cầm tù. Đang đi, bất chợt ngài quay lại hỏi:
- Cha Lễ có để ư thấy cái ǵ khác lạ trên sân thượng này không?
Tôi ngạc nhiên trước câu hỏi bất ngờ đó, và đưa mắt nh́n quanh khắp lượt chẳng thấy ǵ lạ nên nói:
- Con chẳng thấy ǵ lạ cả.
Ngài mỉm cười, từ tốn :
- Cha phải nh́n ra xa tới cuối sân mới nhận ra được. Nh́n xuống chân không thấy đâu.
Theo sự gợi ư của Ngài tôi nh́n ra xa tới cuối sân. Chợt tôi để ư thấy một đường ṿng h́nh quả trám khổng lồ nằm giáp bề mặt sân thượng. Con đường này có màu vàng nhạt khác với màu gạch lát trên sân như có ai mài rửa chà xát lên đó. Tôi nheo mắt đáp:
- Con thấy h́nh như có h́nh ṿng tṛn ai vẽ trên sân gạch.
Đức Hồng Y mỉm cười một cách đau khổ, sau đó giọng Ngài trầm xuống:
- Như thế là Cha đă nhận ra rồi. Đó không phải là đường vẽ nhưng là đường ṃn trên gạch. Đó cũng là dấu tích của Đức Cố Hồng Y Trịnh Như Khuê c̣n lưu lại. Trong hơn hai mươi năm bị quản chế, Đức Cố Hồng Y đă đi bách bộ trên sân thượng này. V́ đi bộ nhiều năm nên những bước chân của Ngài đă tạo thành đường ṃn h́nh quả trám như Cha thấy.
Nghe câu chuyện này tôi bồi hồi xúc động và quá thương cho hoàn cảnh Đức Hồng Y tiên khởi của Việt Nam và cho Giáo Hội Công Giáo miền Bắc lúc bấy giờ. Lần đó tôi được có dịp nói chuyện tâm t́nh và thân mật với Hồng Y Trịnh Văn Căn, một người mà tôi rất kính mến.
Đêm đó, sau khi đọc kinh tối chung trong nhà nguyện, tôi ghé vào thăm Cha Sinh là Cha Bí thư Ṭa Tổng Giám Mục Hà Nội. Pḥng Cha Sinh cách văn pḥng Đức Hồng Y không xa. Cha Sinh lúc đó c̣n trẻ, quăng chừng vừa ngoài 30, trắng trẻo đẹp trai. Trong lúc đang ngồi chơi uống nước và quan sát nơi ăn chốn ở của vị Linh Mục trẻ này, tôi lắc đầu nghĩ thầm: ‘’Ngay cái thời cực thịnh của tôi và các Linh Mục miền Nam trước kia, pḥng ốc nơi tôi ở cũng không bằng một góc nhỏ của pḥng cha Sinh’’. Từ trước tôi vẫn có cảm nghĩ là các Linh Mục miền Bắc sống nghèo nàn và thiếu thốn. Điều này có thể đúng đối với các Linh Mục ở miền quê, nhưng không đúng chút nào với vị Linh Mục trẻ giữ chức vụ quan trọng sống giữa Thủ đô Hà Nội này.
Linh Mục NGUYỄN HỮU LỄ