TÔI PHẢI SỐNG
Phần Một
Cuộc Đời và Bóng Đen
Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ
Những Giá Trị Tinh Thần
Trong cơn tức bực đó, tôi liên tưởng tới sự kiện khi cộng sản chiếm được miền Nam, họ đă vội áp đặt lên đầu lên cổ người dân miền Nam một cách thô bạo qua việc đổi tên thành phố Sài G̣n thân yêu trong tim người dân miền Nam bằng một cái tên sặc mùi chính trị, mà trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, có biết bao nhiêu người miền Nam phải giật nẩy người khi nghe tới cái tên đó. Những con người chính trị trong một cơn say chiến thắng nào đó, đă nhẫn tâm dày ṿ tâm tư thầm kín của người dân phía thua trận, bằng cách cướp đi những giá trị tinh thần mà họ yêu thương ấp ủ.
Có những thứ thuộc về giá trị tinh thần của dân tộc mà không một thể chế chính trị nào có thể cướp đi được. Tôi mường tượng ra, nếu trong một tương lai xa gần nào đó, khi chủ nghĩa cộng sản không c̣n ngự trị trên quê hương tôi, nếu chẳng may có một thể chế chính trị mê muội nào tiếp theo sau, lại đem đổi tên Hà Nội thân yêu trong ḷng tôi thành ra thành phố Nguyễn Văn A hoặc thành phố Nguyễn Văn B... th́ c̣n ǵ là giá trị tinh thần của Chiếc Nôi Dân Tộc? Lúc đó, sẽ có biết bao nhiêu người Việt Nam đau buồn và cảm thấy bị xúc phạm, và chắc chắn là có tôi trong số những người đó. Tôi vẫn luôn xác tín rằng thể chế chính trị nào rồi cũng sẽ qua đi, chỉ có dân tộc là trường tồn.
C̣n chuyện khác nữa, tôi nhớ khi người cộng sản vừa cướp được chính quyền ở miền Nam, họ lại cướp đi luôn... chiếc áo dài của người phụ nữ Việt Nam. Tội nghiệp cho chiếc áo dài thướt tha là nét duyên dáng truyền thống của dân tộc. Nó được thành h́nh qua hàng ngàn năm của lịch sử và văn hóa để tô điểm cho nét đẹp của người phụ nữ Việt Nam, bây giờ, lại bị những con người Việt Nam chỉ biết nhắm vào giá trị nhất thời của chính trị lôi nó ra hành quyết. Chiếc áo dài tha thướt, biểu tượng cho nét độc đáo của văn hóa Việt Nam, nói lên tính chất dịu hiền của người con gái Việt Nam đó, nó đâu có tội t́nh ǵ? Nó đâu có phản động? Nó đâu có là ‘’tàn dư của Mỹ Ngụy’’? Nó đâu có dự phần vào những hoạt động ‘’phản cách mạng’’? Vậy tại sao người ta lại cố t́nh bức tử nó? Tôi ước mong những người nào đă làm công việc phản văn hóa đó, đọc được những ḍng này và cảm thương cho tâm trạng đau buồn của tôi khi phải nh́n các cô giáo, các nữ sinh, các nữ công chức từ sau tháng 4 năm 1975, mặc những chiếc áo ngắn cũn cỡn trên người lúc đi dạy, đi học, đi làm... Tôi thật đau ḷng xót dạ khi nh́n cảnh đó và càng đau xót hơn nữa cho số phận dân tộc tôi bị những thế lực chính trị nhất thời làm khổ đủ mọi cách. Chừng nào dân tộc tôi mới thoát được cảnh này? Chừng nào dân tộc tôi mới có được những nhà chính trị có đủ tầm vóc và khôn ngoan để tiếp nối nhau xây đắp cho tinh thần và văn hóa của dân tộc?
Tôi đau ḷng khi nhớ lại ngay trong miền Nam trước kia cũng đă xảy ra các chuyện như vậy. Lúc đó, ở miền Nam sau một cuộc đảo chánh, hoặc cuộc chỉnh lư và một chính phủ mới lên cầm quyền là vội phá bỏ hết những ǵ thuộc về ‘’chế độc cũ’’. Bất cứ thứ ǵ thuộc về chế độ cũ cũng sai, cũng trái, chỉ có ‘’chế độ mới’’ là đúng là đẹp. Nhưng điều buồn cười nhất là người ta lại quên đi bất cứ ‘’chế độ mới’’ nào rồi cũng sẽ trở thành ‘’chế độ cũ’’ trong tiến tŕnh hướng về tương lai của dân tộc. Chế độ chính trị chỉ là chiếc áo mặc bên ngoài, c̣n thân thể dân tộc sẽ phát triển và tăng trưởng không ngừng. V́ thế, ở mỗi giai đoạn của lịch sử, thân thể dân tộc sẽ có một chiếc áo mới vừa tầm, vừa khổ. Những chiếc áo cũ và chật chội sẽ được cởi ra, xếp vào ngăn kéo của lịch sử.
Nhắc tới vấn đề này, tự nhiên tôi chực mỉm cười khi nhớ lại một khẩu hiệu, không hiểu con người nào đă có can đảm viết ra và cho phổ biến sau khi người cộng sản chiếm miền Nam: ‘’Yêu nước là yêu xă hội chủ nghĩa’’. Câu này sai tự căn bản. Từ lâu nay, tôi không thấy ai có ư kiến ǵ về khẩu hiệu này, tôi nghĩ một phần người dân muốn được yên thân, phần khác, có lẽ ai cũng biết câu nói đó quá tồi, không đáng để b́nh phẩm. Trong cơn sốt thời cuộc, v́ say men chiến thắng, có người đă ‘’phát biểu’’ đại câu đó và không cần lư luận rằng, nếu khẩu hiệu đó là đúng th́ trước khi có xă hội chủ nghĩa hẳn là người Việt Nam không có ai yêu nước? Và nhất là sau khi xă hội chủ nghĩa qua đi rồi th́ người dân Việt Nam muốn yêu nước, phải yêu cái ǵ? Người nói lên câu đó, chẳng khác chi một anh thợ may tồi, v́ thiếu vải đă may một chiếc áo quá chật. Để giải quyết vấn đề, anh ta đă xẻo thịt, cắt tay người mặc áo, làm sao nhét cho vừa chiếc áo anh đă may. Thật là hài hước. Thật là một thứ tṛ hề chính trị rẻ tiền.
Linh Mục NGUYỄN HỮU LỄ