TÔI PHẢI SỐNG
Phần Một
Cuộc Đời và Bóng Đen
Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ
Chiếc Nôi Dân Tộc
Tôi lên tiếng gọi và nói Thầy Kỳ cho ngồi nghỉ một chút v́ thấy trong người hơi mệt. Chúng tôi rẽ vào bên chiếc ghế công viên ngay đó ngồi chân, vừa nh́n cảnh nhộn nhịp của giao thông trên đường phố thủ đô. Lúc ngồi tựa lưng vào thành ghế đá công viên, tôi có dịp để ư quan sát người dân Hà Nội, người ngồi xe cũng như khách bộ hành trên đường phố. Điều tôi ghi nhận đầu tiên là dân chúng Hà Nội ăn mặc rất giản dị, không màu mè chải chuốt. Đa số mặc quần đen áo trắng, đàn ông cũng như đàn bà. Phần đông cúi đầu lầm lũi bước đi như những người mang tâm trạng chán chường, mệt mỏi. Họ thường đi lẻ loi một ḿnh, có khi sánh bước từng nhóm vài ba người, nhưng rồi cũng mạnh ai người ấy đi, ít khi thấy họ cười nói đùa cợt như h́nh ảnh quen thuộc của hè phố Sài G̣n mà tôi đă xa ĺa hơn chục năm qua. Tôi đoán hầu hết những người đang đi xe gắn máy hoặc xe đạp là giới công nhân qua cách ăn mặc giản dị của họ. Đàn ông phần nhiều đội mũ cối và phụ nữ đầu đội nón lá. Một chi tiết lư thú mà tôi thấy lúc bấy giờ là gần như tất cả các cô gái Hà Nội đều thon thả, mảnh mai và hơi nhỏ người. Tự nhiên tôi liên tưởng tới chiếc áo dài Việt Nam và nghĩ là trời sinh ra người con gái Việt Nam, nhất là gái Hà Nội là để mặc áo dài.
Một lúc sau bắt đầu quen mắt, tôi cảm thấy dễ chịu, đứng dậy xốc ba-lô lên vai và theo Thầy Kỳ dẫn lối tới Nhà Chung (Miền Bắc gọi Ṭa Giám Mục là Nhà Chung) Hà Nội. Tôi đă nghe nói nhiều về Hà Nội với 36 Phố Phường. Những bài hát truyền cảm, những câu thơ trữ t́nh tả cảnh ‘’nên thơ’’ của Hà Nội. Nhưng hôm nay, lần đầu tiên tôi đang sống với Hà Nội bằng chính đôi mắt và con người tự do của tôi. Hà Nội đẹp lắm. Một nét đẹp cổ kính và chất phác nhưng thâm trầm. Ngay từ giây phút đầu thấy Hà Nội, tôi như bị ‘’tiếng sét ái t́nh’’ làm mê mẩn hồn. Tôi say mê Hà Nội như chàng trai mới lớn lần đầu tiên nh́n thấy bóng dáng kiều diễm của người con gái trong mộng và rồi ‘’yêu’’ nàng. Hà Nội không lộng lẫy kiêu sa, nhưng mang vẻ trinh nguyên của chiếc nôi dân tộc. Tôi yêu nét đẹp cổ kính của Hà Nội kể từ giây phút đầu tiên đó.
Thầy Kỳ đi đầu, mặc bộ quần áo màu xanh trại phát với túi xách trên vai, Khuân mang ba-lô đội nón vải bước theo sau. Nh́n hai người bạn đang hăng hái bước đi trước mặt, tự nhiên tôi buồn cười khi nghĩ tới h́nh ảnh của nhóm bộ ba tướng sĩ tượng này. Hai anh bạn ăn mặc kỳ dị quá khiến tôi nghĩ có lẽ người khác nh́n tôi cũng nói như vậy. Chúng tôi thật chẳng giống ai, nhất là Thầy Kỳ. Ai nào lại mặc bộ quần áo tù đi nghênh ngang giữa thủ đô văn hiến như thế nhỉ? Dường như ai nh́n vào cũng biết đây là ba anh tù vừa mới được tha về. Biết đâu có người c̣n nghĩ đây là ba anh tù vượt ngục khi thấy Thầy Kỳ mặc bộ quần áo tù với chiếc áo trấn thủ che ngoài để lấp con dấu ‘’Cải Tạo’’ đóng sau lưng không chừng. Tự nhiên tôi đâm ra băn khoăn xen lẫn một chút khó chịu. Cái ông Thầy Kỳ này thật là ‘’kỳ’’. Ai lại đi ăn mặc như thế bao giờ. Không lẽ chẳng c̣n bộ đồ nào khác hơn hay sao? Ăn mặc như thế nhỡ có ai nghi ngờ th́ lại rắc rối to. Mặc dù hơi khó chịu nhưng khi thấy Thầy Kỳ bỗng dưng hớn hở và cho biết là sắp tới nơi, hồn tôi như ḥa vào niềm vui và quên đi nỗi băn khoăn về Thầy.
Thầy Kỳ lúc đó đă ngoài 40, có lẽ cũng xấp xỉ tuổi tôi. Người nhỏ thó và nước da ngăm đen, mặt có nhiều tàn nhang và mụn trứng cá, cộng với mấy chiếc răng cửa bị găy một phần trên trông Thầy càng bệ rạc hơn. Tuy nhiên, Thầy Kỳ là người tốt tính. Lối sống vui vẻ và đức tính khiêm tốn làm tăng thêm nét dễ thương nơi Thầy. V́ lư tưởng đi tu mà Thầy bị bắt vào tù ra khám không biết bao nhiêu lần. Thầy Kỳ chung lớp với một số Linh Mục ở miền Bắc. Số Thầy lận đận tù măi, bằng không cũng trở thành Linh Mục từ lâu. Thầy Kỳ quen biết hầu hết các tu sĩ miền Bắc, từ Đức Hồng Y trở xuống. Trong Nhà Chung Hà Nội này có hai bạn học cùng lớp với Thầy Kỳ làm pḥng bộ (quản gia) cho Đức Hồng Y. Lúc này, khi rảo bước theo Thầy Kỳ, tôi có cảm tưởng như đang bước theo sau một ‘’Thiên thần’’ hộ mệnh.
Linh Mục NGUYỄN HỮU LỄ