• lịch sử | All, N, V,



Quách Giao NHÀ TÂY SƠN



NHÀ TÂY SƠN
Quách Giao





Tập Nhà Tây Sơn này, tôi viết theo những tài liệu của cha tôi là Quách Tấn đă sưu tầm, tập hợp và ghi chép lại.



Trước khi viết, trong khi viết và sau khi viết xong, tôi đă được cha tôi hướng dẫn và uốn nắn sửa chữa những chỗ chưa phản ánh đúng, đầy đủ sự việc và tinh thần. Gia tộc tôi sinh cư lâu đời tại xứ Tây Sơn.



Từ nhỏ chúng tôi đă được nghe cha tôi và các Thân Sĩ kỳ cựu trong vùng trao đổi với nhau những chuyện về Tây Sơn. Và trong gia đ́nh, cha tôi cũng thường kể cho con cháu nghe những chiến công oanh liệt của Nhà Tây Sơn, gây ḷng tự hào, kính phục.



Thời Trung Học, tôi cũng đă học Sử Tây Sơn, cũng đă đọc nhiều sách về Tây Sơn. Nhưng tài liệu th́ nghèo nàn và sự việc có nhiều điểm không giống những điều tôi đă được nghe truyền. Cha tôi đă nhiều lần giải thích sự sai biệt ấy, cho biết rằng:



A. Do ng̣i bút kẻ viết sử thời ấy xuyên tạc, giấu bớt sự thật cho vừa ḷng Nhà Nguyễn Gia Miêu đang thống trị.



Do các Sử Gia thời ấy ở xa (miền Bắc nên không sát).



Do sự đàn áp của chính quyền rất khốc liệt, nhân dân địa phương có liên quan trực tiếp với Tây Sơn ngậm miệng không dám nói lại rơ sự thật.



B. Mà sự thật về Tây Sơn từ khi nhen nhóm cuộc đại nghĩa đến lúc bại vong rất phong phú, nhiều gia phả c̣n ghi, nhiều cháu con các Danh Tướng, Danh Thần c̣n nhớ biết và truyền lại. Các sách ghi chép của các Nhà Nho yêu nước sống gần thời ấy về sau có ghi chép lại.



Cha tôi đă có ư muốn viết lại lịch sử Tây Sơn cho đủ hơn, đúng hơn, để lưu lại những điều hay, đẹp, cao cả của ông cha cho con cháu về sau biết mà tự hào, tự cường. V́ vậy, từ năm 1930 đến 1945, suốt 15 năm, cha tôi đă sưu tập, ghi lại, tiếp xúc và đi đến cả một số nơi xảy ra các sự kiện lịch sử ấy để quan sát để thông cảm với cổ nhân.



Số tài liệu khá phong phú. Nhưng đến năm 1945, gia đ́nh về B́nh Định, tài sản sách vở để lại nhà ở Nha Trang, bị giặc Pháp chiếm. Măi đến năm 1954, ḥa b́nh lập lại, trở về Nha Trang th́ chỉ c̣n một cái nhà trống trơn, tài sản, sách vở, tài liệu đều mất cả.



Từ năm 1955 đến nay, cha tôi làm lại cuộc sưu tập, tiếp xúc, ghi chép... nhưng một số tài liệu chính thức nay không t́m lại được, nhiều người hiểu rơ sự việc (truyền lại trong gia đ́nh) đă chết hoặc đi biệt tích... Tuy nhiên số tài liệu mới thu thập trong thời gian này cũng khá phong phú. Lại một lần nữa bị mất mát trong cuộc tháo chạy tháng tư năm 1975. Tài liệu gom góp, sách vở ghi chép trong 20 năm trường, mười phần không c̣n được một.



Cha tôi nay đă già yếu (76 tuổi rồi) tự thấy khó mà sưu tập được nữa, và sợ cũng không đủ sức ngồi viết lại những điều đă t́m, đă nghe, đă ghi chép suốt 50 năm nay, nên bảo tôi nghiên cứu các tài liệu c̣n sót lại theo sự bổ sung, hướng dẫn, giải thích của cha tôi, cố gắng viết kỹ lại cho con cháu biết được rơ hơn về Nhà Tây Sơn.



Tôi ra công viết từ đầu 1983 và viết xong vào cuối xuân 1984.



Theo ư kiến của cha tôi, tập này không thể gọi là một cuốn lịch sử, v́ tài liệu, một số chưa được phối kiểm chặt chẽ.



Đây chỉ là một số tư liệu được chọn lọc, sắp xếp có hệ thống, những điều mà chúng tôi thấy nên chép, đáng chép. Nghe sao chép vậy, có nhiều sự việc chính xác, cũng có sự việc chỉ cắm một hoa tiêu để làm dấu cho những người sau tiếp tục khai tầm. Lại có cả những chuyện hoang đường theo kiểu Hán Cao Tổ chém rắn, kiểu sâu đục lá cây thành Lê Lợi vi vương Nguyễn Trăi vi thần trong sử sách cổ. Cha tôi bảo cần ghi lại, v́ đó chỉ là những biện pháp tuyên truyền cổ động ngày xưa dựa vào thần quyền, dị đoan, và sự thực là nó cũng có ít nhiều tác dụng.



Các bộ sử trước viết về Tây Sơn thường chỉ chú trọng đến Vua Quang Trung. Đúng. V́ chính Vua Quang Trung mới thật là người có công với dân tộc. Nhưng xét kỹ nếu không có Vua Thái Đức đổ nền đắp móng, th́ chắc ǵ một ḿnh Vua Quang Trung đă có thể hoàn thành ngôi Nhà Tây Sơn? Các sách cũng ít nói đến các Tướng Vơ các Quan Văn đă giúp Nhà Tây Sơn xây dựng sự nghiệp. Trong tập tư liệu này, chúng tôi mong lấp được phần nào những chỗ khuyết ấy.



Chúng tôi lại đưa ra một đôi chi tiết làm sáng tỏ nghĩa chữ Trung mà phần đông người B́nh Định đă theo từ xưa đến nay: Không phải Trung với Vua, mà Trung với Tổ Quốc, với Dân Tộc, không phải Trung với một người hay một nhà, mà Trung với nghĩa vụ tận ngă nghĩa vụ, tức là TẬN KỶ theo Đạo Đức Cổ Truyền. Và thái độ không tranh quyền vị của các Quan Văn Vơ thời Thái Đức, Quang Trung, thái độ không noi gương phần đông di thần của Vua Chiêu Thống khi Nhà Lê mất, của các Danh Tướng Danh Thần của Tây Sơn c̣n sống sót sau khi Vua Cảnh Thịnh bị Gia Long giết, chứng tỏ rằng phần đông người B́nh Định không bị cái học Trung Quân của Hán Nho nhồi sọ.



Đó là mục đích viết tập Nhà Tây Sơn này.



Viết xong, vâng lời cha tôi, tôi tŕnh lên cho hai bác là bác Lộc Đ́nh, bác Giản Chi, cùng hai chú là chú Nguyễn Đồng, chú Quách Tạo nhă chính. Hai bác đă chỉ cho những chỗ sai lầm, hai chú đă thêm cho những điều thiếu sót, và ban cho những lời khuyến lệ. Tôi hết sức vui mừng. Để cho Nhà Tây Sơn được hoàn hảo, cúi mong thêm sự chỉ giáo của các bậc cao minh.



QUÁCH GIAO

 

 

 

tác phẩm (N)


Nhà TÂY SƠN / Quách Giao

 lịch sử

Lời Tác Giả

Ấp Tây Sơn

Nhà Tây Sơn

Tây Sơn Khởi Nghĩa

Anh Hùng Nghĩa Sĩ Giúp Nhà Tây Sơn Lập Nghiệp

Nhà Tây Sơn Đánh Nhà Nguyễn Ở Mặt Bắc

Nhà Tây Sơn Đánh Nhà Nguyễn Ở Mặt Nam

Tây Sơn Vương Sửa Thành Đồ Bàn Và Xưng Đế Hiệu

Nguyễn Phúc Ánh Xưng Vương Tây Sơn B́nh Gia Định

B́nh Tây Sơn Truy Kích

Đánh Thành Gia Định

Tây Sơn Pḥ Lê Diệt Trịnh

Cảnh Nứt Rạn Trong Nhà Tây Sơn

Bắc B́nh Vương Đối Phó Mặt Bắc

Chiêu Thống Rước Tầu Về Đánh Tây Sơn

Quang Trung Đại Phá Quân Thanh

Vua Quang Trung Đối Ngoại

Quang Trung Và Vấn Đề Nội Trị

Vua Quang Trung Băng Hà Nguyễn Quang Toản Kế Vị

Nguyễn Phúc Ánh Nổi Dậy Đánh Tây Sơn

T́nh H́nh Diễm Khánh và Phú Xuân

Cuộc Đai Chiến Ở Quy Nhơn Giữa Hai Nhà Nguyễn

Trần Quang Diệu Chiếm B́nh Định Nguyễn Phúc Ánh Chiếm Phú Xuân

Cảnh Thịnh Ra Bắc Thành Nguyễn Phúc Ánh Xưng Đế Hiệu

Sự Trả Thù Của Nhà Nguyễn Đối Với Nhà Tây Sơn

Ḷng Dân Đối Với Nhà Tây Sơn

Thay Lời Kết

Phụ Lục