• chuyển ngữ | All, A, C, T, V,



Shri Aurobindo APERCUS ET PENSÉES Vũ Ngọc Anh chuyển ngữ: YẾU CƯƠNG và MẶCTƯỞNG



Shri Aurobindo APERCUS ET PENSÉES

Vũ Ngọc Anh chuyển ngữ: YẾU CƯƠNG và MẶCTƯỞNG





Jean HERBERT



LỜI TỰA



Shri Aurobindo sinh ở Calcutta năm 1872. Cha mẹ ông là người Bengale. Từ năm 1879 đến năm 1893 ông học tại Anh quốc, hoàn toàn theo cách học phương Tây, không có một tiếp xúc nào với văn hóa nước Mẹ. Trong ṿng 14 năm đó, ông ân hưởng kiến thức quảng bác về văn chương, lịch sử và về văn hóa châu Âu. Ông thông thạo tiếng Hy-lạp và La tinh, thấu rơ ngôn ngữ Pháp một cách kỳ diệu; ông đọc nguyên bản của Dante và Goethe. Về phần Anh ngữ, ông không nhường một tác giả đương thời nào về tính chính xác và trong sáng. Gần trọn bộ tác phẩm triết học của ông được viết chính bằng Anh ngữ. Nhờ sự thâm nhập thâm thuư và dài lâu với phương Tây nầy của ông, mà cách thức của người Tây phương chúng ta [tác giả bài Tựa này, Jean Herbert viết cho người Pháp] hiểu biết, phản ứng, lư luận, suy nghĩ trong nhiều loại vấn đề không c̣n là những bí ẩn đối với ông. Đó là điều thuận lợi để ông nói bằng một ngôn ngữ mà chúng ta hiểu được, để ông tŕnh bày những ư kiến dưới một h́nh thức chúng ta có thể thấu đáo được.



Thay v́ chê bỏ - như các nhà hiền triết Đông phương hay làm – tính chất duy vật trong văn minh Phương tây, th́ ông nh́n thấy ở đó một sự tham gia quan trọng và hữu ích vào sự tiến bộ của toàn nhân loại.



Từ năm 1893 – 1906, ông giữ nhiều chức vụ khác nhau trong bang Baroda và say mê nghiên cứu văn hoá và triết học Ấn độ, tiếng Phạn và nhiều ngôn ngữ khác nhau của Ấn độ. Ông là bậc thầy trong lănh vực lư giải [cả về h́nh thức lẫn nội dung] những tác phẩm cổ điển nền tảng của Ấn độ như: Kinh Vedas, Áo Nghĩa Thư (Upanishads), Anh Hùng Ca (Bhagavad-Gitâ) làm cho uy thế của ông lan tỏa khắp Ấn độ mà ngay cả với những người không chấp nhận hệ thống triết học của ông cũng phải kính trọng.



Năm 1906 ông công khai bước lên vũ đài chính trị mà từ năm 1902 ông đă có ảnh hưởng sâu đậm. Ông là một trong những sáng lập viên và người lănh đạo quan trọng của Phong Trào Quốc Gia (mouvement nationaliste) ở Bengale trong thời kỳ bi thảm 1906 – 1910. Ông giúp đưa đến một chuyển biến thực sự trong tư tưởng và tư duy của cả nước Ấn độ nhờ vào nhiều loại tạp chí định kỳ ông xuất bản (Bande Mataram, Karmayogin, Dharma). Nhiều lần bị bắt và bị theo dơi v́ những hoạt động chính trị, nhưng ông luôn luôn được tha bổng. Tuy nhiên, vào năm 1908 – 1909, ông bị một năm tạm giam.



Năm 1910, ông lui về miền Ấn-Pháp ở Pondichéry, rồi từ độ đó ông ở măi nơi nầy. Ông hoàn toàn giă từ mọi hoạt động chính trị, nhiều lần ông từ chối chức chủ tịch Quốc hội Ấn độ; và chỉ chuyên tâm vào môn pháp Yoga thần diệu của ông mà ông đă theo đuổi từ nhiều năm qua.



'Những Yếu Cương và Mặc Tưởng' [Apercus Et Pensées] (1) là tác phẩm đầu tiên của Shri Aurobindo được xuất hiện trong các nhà sách Pháp ngữ. Với một ít trang giấy, dưới h́nh thức ngắn gọn rơ ràng và sâu sắc, sách cũng đủ đưa ra những tư tưởng nền tảng và căn yếu của triết học Aurobindo. Mỗi một tư tưởng cung ứng chất liệu cho những triển khai phong phú hơn.



Độc gỉa Pháp sẽ t́m thấy ở đây nhiều ư kiến, nhiều ư niệm quả vẫn c̣n xa lạ và ban đầu không khỏi ngỡ ngàng. Nhưng điều quan trọng trong một quyển sách không phải là điều người ta thích thú tiếp thu ngay; bởi v́ người ta đă sẵn sàng đón nhận nó, người ta gặp lại tư tưởng của riêng ḿnh trong ấy và như vậy, người ta cảm thấy có một sự thỏa măn nào đó cho ḷng tự ái của ḿnh – mà đúng hơn là tư tưởng mới ấy khích động độc giả trầm ḿnh vào suy tư và như vậy lại cung ứng cho họ sự phong phú xác thực.



Ai muốn đọc và phê b́nh những câu châm ngôn này với lư trí luận lư sẽ t́m thấy một chất kích thích mạnh mẽ, một thứ thực phẩm dồi dào và lành mạnh, một môn thể dục bổ khoẻ, một lợi ích đáng kể; nhưng kẻ nào muốn rút từ đó ra cả cái tinh hoa sẽ phải trầm lặng suy tư - với hết cả tâm lực của ḿnh - chứ không phải chỉ với trí năng mà thôi đâu.



Quả vậy, không phải yếu tố thuần trí mà tác giả gắn cho nó tầm quan trọng nhất, hoặc gỉa là để phát biểu một cách căn cơ. Nhưng ông đánh thức cái phần tiềm ẩn khá sâu thẳm ngủ yên trong hữu thể chúng ta. Như những triết gia lớn đại diện cho nền triết học Ấn độ, ông quan niệm tri thức trí năng biệt lập là cái ǵ bất toàn, nghèo nàn và khô khốc. Đối với ông, triết gia vẫn là “người bạn của sự khôn ngoan,” và hơn thế nữa, là “hiền giả” – chính là người đi t́m và áp dụng thực tiễn những định luật cuộc sống cho phép cá nhân triển khai bằng cách khuyết sung có phương pháp trọn vẹn hữu thể mà đạt được sự nẩy nở ngày càng rộng lớn và đầy đủ hơn. Trong gíáo huấn của ông, ngôn ngữ, tư tưởng đều cốt chỉ là một trong những phương tiện truyền bá, gia dĩ rất thiếu sót, nhưng là để chuyển tải sức mạnh, cảm hứng và ước muốn thăng hoa. Ông xem chúng như là phương tiện chớ chẳng hề là mục đích, như dao mỗ của nhà phẩu thuật vậy. Tiên vàn, Shri Aurobindo là một người thực tiễn, ông quan tâm đến những thực tại và không để ḿnh vui sướng với những từ ngữ.



Với ông cũng như với các bậc tiền bối, triết học và đời sống chỉ là một. Socrate chính là triết gia thực sự chứ không phải là nhà chú giải uyên thâm về những tư tưởng đă được những người khác nghĩ ra và đă thông qua. Nhưng ít ra - cũng cho đến thời Vivekânanda - hầu hết các tông phái lớn của Ấn độ đều dẫn đến việc chạy trốn cuộc sống thường nhật trong cục diện thường có của nó, c̣n Shri Aurobindo gần gũi với những ư niệm đạo đức và tôn giáo của chúng ta – dù chỉ là trong lư thuyết – ông cũng trù định đặt con người vào thế giới và đưa Đấng Thiêng Liêng tham dự vào những việc làm của đời sống vật chất.



Ông không chỉ thực hiện sự tổng hợp rộng lớn này của cả hai quan niệm đó, nhưng c̣n thấy xa hơn, đi xa hơn và ông muốn nâng ḿnh lên trên b́nh diện ư thức để từ đó ông có thể đưa Đấng Thiêng Liêng vào trong thân xác vật chất và đời sống thể lư cũng như trong tâm trí, tâm hồn và linh hồn nữa. Đối với ông, thân xác không c̣n là cái lồng cần thiết phải thoát ra, nhưng đó là một dung mạo của công cuộc sáng tạo cũng rất cần thiết, rất đáng tôn trọng và đáng quan tâm như các tạo dựng khác. Cho dầu nó có phản kháng lại với sự thanh luyện hơn, quyến luyến tính ái ngă hơn; vật chất không v́ thế mà kém cơi trong cách trở thành sự biểu hiện hoàn hảo của Đấng Thiêng Liêng dưới mọi h́nh thức của nó.



Lănh vực mà Shankarâchârya, Thích Ca, Shri Râmakrishna và những vị thầy tâm linh vĩ đại khác chinh phục là hải cảng mà từ đó Shri Aurobindo đáp tàu đi chinh phục vùng đất mới v́ lợi ích của nhân loại. Có thể nói Đạo Yoga của ông là toàn hảo, v́ ông vận dụng hết mọi con đường do các tông phái Yoga nổi tiếng mở ra, không phải bằng cách đặt chúng cạnh nhau, mà bằng sự dung hợp chúng thành một tổng hợp mới.



Trước những toan tính phi thường này, có thể hết sức táo bạo mà con người không hề nghĩ tới, sự phê b́nh chỉ có thể rơi vào thinh lặng. Nhưng như Vivekânanda, Shri Aurobindo cho rằng kinh nghiệm đưa đến sự độc hữu là vô giá trị, và cả Tôn sư mà môn đồ không noi theo được th́ cũng khô héo như cây không quả. V́ thế nên ông giúp cho một số người có ân sủng riêng đi theo ông trong khả năng của các phương tiện của họ có. Chỉ những ai, bằng một nhiệt t́nh phấn chấn, bằng sự hiến dâng ḿnh trọn vẹn, bằng một nỗ lực đầy nhiệt huyết và kiên gan sắt son mới có thể theo chân Shri Aurobindo về đích ông chỉ định, mới có thể có đủ kinh nghiệm để tạo cho ḿnh một quan điểm. Tôi có may mắn được biết nhiều thành viên trong các nhóm nhiệt t́nh ngưỡng vọng tư tưởng Ấn độ. Tất cả, nam-nữ, già-trẻ; dù họ là nghệ sĩ, thương gia, triết gia, kỹ sư, thi sĩ, bác sĩ, tu sĩ hay viên chức; hoặc bất kể chủng tộc, tôn giáo hay nguồn gốc xứ sở nào; mặc ḷng, họ vẫn có một ḷng tin thâm trầm vào con đường của vị chân sư [gourou] họ chỉ lối, đủ tuyệt đối để họ hiến dâng cả cuộc sống cho cuộc truy t́m nầy. Bằng vào nhiều phương án khác nhau, dưới sự hướng dẫn thường xuyên và tế nhị của Tôn sư, họ thực hiện một cách kiên tŕ, hết sức tích cực để nâng ḿnh lên đến đấng Thần Linh, và đưa Thần Linh vào mọi ngơ ngách, vào mọi chiều kích, vào mọi xó xỉnh của hữu thể vật lư, của tâm trí, của tiềm thức, của ư chí, của khát vọng, của sinh hoạt của họ.



Shri Aurobindo kém may mắn hơn Râmakhrisna, Vivekânanda và Gandhi v́ thiếu một người tán trợ như Romain Rolland. Tuy nhiên tác giả này (R. Rolland) cũng đă tiên cảm được tầm quan trọng căn bản của tác phẩm xuất sinh từ Shri Aurobindo mà ông có đề cập đến trong một số tác phẩm của ông (2):



“Như thế sự ḥa quyện của tri thức hoàn hảo nhất với hành động cường liệt nhất trở nên hoàn thiện trong đất nước Ấn độ đầy tôn giáo tính, thông thái và anh hùng đang phục sinh. Và vị Huyền nghiệm sĩ cuối cùng trong các Đại sư thấu thị (Rishis) của Ấn độ nắm trong tay chiếc cung căng thẳng của đấng Hóa Công Phóng Thể.”



Và tôi tin tưởng rằng nếu người đồng hương vĩ đại của chúng ta c̣n tiếp tục viết loạt sách kỳ diệu của ông về “Nước Ấn độ sống động” hẳn ông sẽ cung hiến quyển thứ năm cho Shri Aurobindo.



Pondichéry, tháng Hai 1937



Jean HERBERT



===========================================================



1. “Nguyên bản tiếng Anh xuất hiện từ năm 1915 đến 1917 trong tạp chí tiếng Anh “ARYA” xuất bản ở Pondichéry. Những bài viết này được gom lại và xuất bản thành sách lần đầu vào năm 1920. Bản dịch sang Pháp văn được chính Shri Aurobindo sửa chữa và hiệu đính.” [Chú thích của bản Pháp văn]



2. Romain Rolland, La Vie de Vivekânanda et l’Evangile Universel, vol.II, pages 189. [Chú thích của bản Pháp văn]



**************************************************************



CHÂM NGÔN



CỨU CÁNH



==============



Khi chúng ta đă kinh qua những hiểu biết, chúng ta có được kiến thức. Lư trí làm trợ tá viên giúp sức; chính lư trí là xích xiềng.



Khi chúng ta đă kinh qua những manh ư, chúng ta có được uy lực. Sự cố gắng làm trợ tá viên giúp sức; chính cố gắng là xích xiềng.



Khi chúng ta đă kinh qua những lạc thú, chúng ta được hạnh phúc. Ước muốn làm trợ tá viên giúp sức; chính ước muốn là xích xiềng.



Khi chúng ta đă kinh qua cái ngă vị hóa, chúng ta là những thực hữu nhân vị. Tự ngă làm trợ tá viên giúp sức; chính tự ngă là xích xiềng.



Khi chúng ta vươn đến nhân tính, chúng ta sẽ trở thành người. Động vật làm trợ tá viên giúp sức, chính động vật là xích xiềng.



Hăy chuyển hóa lư trí ngươi thành trực quan thuần chính; th́ tất cả trong ngươi liền rực ánh hào quang. Cứu cánh của ngươi là thế ấy.



Hăy chuyển hóa sức cố gắng thành đợt sóng phương chính và tối thượng của sức mạnh tâm hồn; tất cả trong ngươi liền trở thành sức mạnh ư thức. Cứu cánh của ngươi là thế ấy.



Hăy chuyển hóa lạc thú thành sự ngất ngây miên trường và không đối tượng; tất cả trong ngươi liền biến thành chân phúc. Cứu cánh của ngươi là thế ấy.



Hăy chuyển hóa mănh múm cá vị thành phẩm cách nhân loại; tất cả trong ngươi liền trở nên thần linh. Cứu cánh của ngươi là thế ấy.



Hăy chuyển hóa con vật thành chủ chăn; tất cả trong ngươi liền trở nên Krishna. Cứu cánh của ngươi là thế ấy. ?



Việc ǵ giờ đây ta chưa thể làm là dấu chỉ ta sẽ làm về sau. Cảm thức bất khả thể là khởi thuỷ của mọi khả thể. Chính v́ thế, vũ trụ hiện tiền đây là nghịch lư và bất khả thể mà Vĩnh Cửu đă hiến tác từ hữu thể ḿnh.



Bất khả thể chỉ là toàn bộ những khả thể lớn lao chưa hiện thể. Nó phủ che trạng huống c̣n khá xa xăm và chuyến viễn du hăy c̣n lênh đênh.



Nếu ngươi muốn cho nhân tính phát đạt, hăy triệt hạ tất cả những thành kiến đi. Tư tưởng được đánh động như thế sẽ choàng thức và biến thành sức sáng tạo. Nếu không, tư tưởng cứ bám riết vào sự trùng phức máy móc mà nó nhầm lẫn với hoạt năng chân thực của ḿnh.



Quay quanh trục của nó không chỉ là sự vận hành duy nhất của nhân linh mà c̣n có dẫn lực của Thiên Khải vô tận quay quanh mặt trời nữa.



Trước tiên phải nắm lấy ư thức trong chính ngươi đă, rồi hăy suy tư và hành động. Tất cả mọi tư tưởng sống động là một thế giới trong dự bị. Tất cả mọi hành tác thực hữu là một tư tưởng hiển lộ. Sở dĩ thế giới vật chất hiện hữu là do tư tưởng manh nha đùa rỡn trong ư thức của Thượng Đế.



Tư tưởng không là khẩn yếu của hiện sinh và cũng không là căn nguyên của hiện sinh, mà chỉ là phương tiện của sự chuyển hóa: ta trở nên cái mà ta thấy trong chính ta. Tất cả ngững ǵ tư tưởng dẫn khởi cho ta, ta có thể thực hiện nó. Tất cả những ǵ tư tưởng khơi gợi lên trong ta, ta có thể trở thành như vậy. Sao cho niềm tin vững bền của nhân loại hiện hữu chính ngay trong ta, v́ Thượng Đế hiện diện trong mỗi người.



Công việc của chúng ta không phải cứ luôn luôn lập lại điều mà người ta đă từng làm, nhưng là để đạt đến những thể hiện mới và những tự chủ tuyệt vời.



Thời gian – Tâm hồn và Thế giới đă được cung hiến cho chúng ta như một trường hoạt động.



Ảo tưởng – Hy vọng và Tưởng tượng sáng tạo trao tặng chúng ta những cảm hứng.



Ư chí – Tư tưởng và Lao khổ là tất cả những lợi khí công hiệu cho chúng ta.



Chúng ta có hoàn thành điều ǵ mới chăng? T́nh yêu? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ tom góp được hận thù và sự thỏa măn riêng tư của ta thôi! Tri thức? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ qui tụ được sự nhầm lẫn, sự qui nạp và diễn dịch mà thôi! Chân phúc? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ thu nhặt được sự thỏa ḷng, đau khổ và tính vô t́nh thôi! Quyền lực? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ tóm thâu được sự bạc nhược, nỗ lực và một chiến thắng vô bổ thôi! Đời sống? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ đạt đến việc sinh ra - lớn lên – và chết thôi! Hợp nhất? Cho đến bây giờ, chúng ta chỉ ôm đồm được chiến tranh và thỏa hiệp thôi! Tắt một lời là thần tính; tái tạo chúng ta theo h́nh ảnh Đấng Chí Tôn.



NIỀM VUI



=======



Nếu Brahman chỉ là một trừu tượng phi nhân cách, vĩnh viển phản nghịch lại sự kiện sờ sờ hiện sinh cụ thể của chúng ta, th́ huỷ thể đúng là cùng đích của công việc; mà t́nh yêu, niềm vui và lương tâm tự nội cũng phải bước vào con đường kết toán ấy.



Vũ trụ không chỉ là một công thức toán học, được tạo thành để khởi thảo ra mối giây liên hệ cho một số trừu tượng tinh thần nào đó được gọi là số và nguyên lư để rốt lại đạt đến một con số không, hoặc giả một nhất thể rổng tuếch; nó không c̣n đơn thuần là một tác dụng vật lư hiện thân, là một đẳng thức nào của sức mạnh. Đó là niềm vui thỏa của một Thượng Đế [Isvara=Dieu] ấp t́nh ái kỷ, là cái tṛ chơi của trẻ con, là tự ngă gia bội vô hạn của một thi nhân ngất ngây lịm hồn vào uy lực sáng tạo không ngừng của riêng ḿnh.



Chúng ta có thể nói về Đấng Chí Tôn [Suprême] như nói về một toán học gia đang giải mă vũ trụ, hoặc như nói về một nhà tư tưởng dung giải vấn đề mối liên hệ của các nguyên lư và sự quân b́nh của các lực bằng thực nghiệm vậy. Nhưng chúng ta cũng c̣n phải nói về Ngài như một t́nh nhân, như một nhạc sĩ ḥa âm những cá biệt và những tổng thể, như một trẻ thơ, như một thi nhân. Ở góc độ tư tưởng chưa đủ, ở góc độ niềm vui cũng c̣n cần được thủ đắc trọn vẹn nữa. Những ư tưởng, uy lực, hiện sinh, nguyên lư đều là những cái khuôn trũng mà sinh khí của niềm vui Chúa chưa được lấp đầy.



Những điều ấy là những h́nh ảnh mà gọp lại là một ảnh h́nh thôi. Những trừu tượng cho chúng ta ư niệm tinh ṛng về những sự thật của Chúa; những h́nh ảnh cho chúng ta hiện thể sinh động của Ngài.



Nếu ư tưởng ấp ủ lực sinh xuất ra thế giới, th́ niềm vui hiện thể xuất sinh ra ư tưởng. Chính v́ Vô Cực cưu mang trong ḿnh niềm vui vô lượng mà muôn thế giới và mọi vũ trụ được sinh thành.



Ư thức hiện thể và niềm vui hiện thể là những tổ phụ. Chúng cũng là những cứu cánh trác tuyệt. Vô thức đơn thuần là giai đoạn chóa ḷa của ư thức hoặc đó chỉ là giấc ngủ tăm tối; đau khổ và tuyệt vọng tự nội chỉ là niềm vui hiện thể tự lánh ḿnh để sau cùng lại quay về ở nơi nầy, nơi khác hoặc xuất hiện bằng cách nầy, hay cách khác.



Niềm vui hiện thể không bị giới hạn trong thời gian, nó vô cùng vô tận vô thuỷ vô chung. Chúa bước ra từ một h́nh thái nầy rồi lại bước vào một h́nh trạng khác.



Sau cùng: Thượng Đế là ǵ? Là một em bé thơ (1) vĩnh hằng nô đùa tṛ chơi vĩnh cửu trong khu vườn vĩnh viển.



“NGĂ”



=======



Thượng Đế không thể ngừng nghiêng ḿnh về tạo vật, kể cả con người cũng chẳng thể ngừng khát vọng thần thánh. Đó là tương quan vĩnh cửu giữa hữu hạn và vô cùng. Khi chúng hầu như quay lưng lại với nhau là lúc chúng lùi lại để chuẩn bị một cuộc tao phùng chí thiết hơn.



Trong con người, nhiên tính đáo thành ư thức cho ḿnh để làm cú nhảy vọt khá cao vào sở hữu chủ của nó. Chính sở hữu chủ này không biết thế và nhiên tính ức chế nó như đời sống và giác quan thảy đều chiếm hữu nó rồi phủ nhận nó và ngay cả khi phủ nhận là lúc đời sống và giác quan kiếm t́m nó. Nhiên tính không nhận biết Thượng Đế chỉ v́ nó không tự nhận ra ḿnh. Khi nó tự nhận ra ḿnh, nó sẽ khám phá ra cái niềm vui hiện thể tinh tuyền.



Huyền nhiệm là sự chiếm hữu trong nhất thể và không mất hút vào nhất thể. Thượng Đế và người, hiện hữu và bên kia [le monde et l’au-de-là] trở nên một đại thể một khi chúng nhận ra nhau cái nầy chỉ là cái kia (2). Sự biện biệt giữa chúng là cái nhân của sự ngu độn và chính sự ngu độn là cái nhân của khổ đau.



Thoạt tiên con người kiếm t́m một cách mù ḷa cái bản vị thần tính của nó mà nó chẳng biết chính khi nó đi t́m; bởi v́ điểm xuất phát của nó là sự tăm tối của nhiên tính vật chất và ngay cả khi nó bắt đầu nh́n thấy, nó cũng c̣n bị mù lâu lắm bởi cái ánh sáng trong nó rực lên chóa loà. Trời cũng chỉ đáp lại một cách mơ mơ hồ hồ bằng cách thử tách của Ngài; Ngài lại t́m thấy sự mù ḷa của con người và lấy làm vui như đang nh́n bàn tay đứa bé sờ soạn mầm ṃ về phái mẹ nó.



Thượng đế và thiên nhiên như đôi cô cậu chơi tṛ t́nh ái. Họ cút bắt, rượt nhau để t́m nhau, để đuổi nhau rồi để tóm được nhau.



Con Người là Thượng đế đang ẩn dấu bản tính ḿnh để có thể chiếm hữu nó bằng chiến đấu, bằng van xin, bằng bạo lực, bằng xuất kỳ bất ư. Thượng đế là con người siêu việt và trác tuyệt đem dấu cái cá tính của ḿnh vào trong hữu thể nhân vị.(3) Con vật là con Người giả trang dưới bộ lông lá và đi bốn chân. Con sâu là con người đang ḅ vặn vẹo và trườn về sự triển khai nhân tính của ḿnh.(4) Ngay cả chính những h́nh thức thô của chất thể đều là con người trong một h́nh hài vừa được phát thảo. Tất cả mọi vật đều là người, là Ngă (le Purusha).



Chúng ta muốn nói ǵ về con người? Một linh hồn tự tồn và bất hoại ẩn cư trong một trung tâm và trong một h́nh hài được cấu trúc bởi những nguyên tố riêng của nó.?



Chung Cuộc



==========



Cuộc trùng phùng của con người với Thượng đế luôn luôn nói lên một sự thâm nhập, cái ngơ của thần minh đi vào nhân loại và là sự ch́m ngập của con người vào thần tính. Nhưng sự ch́m ngập nầy không phải là sự cái nhiên tiêu vong. Sự tắt lịm không phải là thành tựu của tất cả khổ đau này và xuất thân này. Tṛ chơi chưa bao giờ được bắt đầu nếu chung cuộc được kết liễu như thế đấy.



Niềm vui là sự nhiệm mầu. Ngươi hăy làm quen với niềm vui tinh tuyền ấy đi và ngươi sẽ học Thượng đế.



Vậy ai đă làm ra cuộc khởi nguyên cho mọi tác vụ? Hiện sinh tự gia bội ḿnh chỉ v́ niềm vui hiện thể và phóng ḿnh vào vô vàn ngàn cách để có thể gặp lại chính ḿnh ở nơi hằng hà sa số.



Vậy đâu là cảnh vực [le milieu] của chúng? Sự biện biệt nỗ lực qui về một nhứt thể đa tạp, sự ngu dốt ra sức hướng về triều quang huyền ảo, khổ đau tác thành để gặp gỡ sự ngất ngây phi thường. Bởi v́ tất cả những điều ấy là những dạng tăm tối và những xung động suy đồi.



Và chung cuộc của mọi hành tác sẽ ra sao? Nếu mật có thể cùng một lúc tự thưởng thức được chính ḿnh và đồng thời nếm hết những giọt mật của ḿnh; rồi nếu tất cả những giọt mật, cái này có thể thưởng thức được cái kia, và mỗi giọt nếm trọn tằng ong như nếm chính ḿnh. Ấy là chung cuộc cho cả Thượng đế, linh hồn con người và vũ trụ sẽ là vậy đấy!



T́nh yêu là chủ âm, hoan lạc là giai điệu êm đềm, quyền lực là ḥa âm, tri thức là tŕnh tấu viên, tổng thể vô tận vừa là nhạc sĩ vừa là thính giả. Chúng ta chỉ biết những lỗi nhịp khai đoạn, nó cũng khủng khiếp như ḥa âm triển đại sau đó; nhưng rồi chúng ta cũng sẽ đến chốn âm thầm vào nơi vĩnh phúc thiêng liêng chẳng sai.



CÂU THÚC



============



Cả hoàn vũ đều khát vọng tự do, song mỗi thụ tạo lại mê đắm ṿng tục lụy. Âu đó cũng là nghịch lư đầu tiên và là mớ ḅng bong rối bời của nhiên tính chúng ta.



Con người hám buột ràng vào sự sinh thể nào th́ càng bị siết chặt hơn vào sự vong thế ấy. Trong sợi xích đó nó lại khát khao tự do cho hiện sinh của nó và cho sức tự chủ để hoàn tất ḿnh.



Con người hiếu ái quyền lực; chính v́ thế nên nó đầu lụy dưới sự bạc nhược. V́ hoàn vũ là đại dương vũ lực ba đào miên viễn khuynh loát nhau. Kẻ nào muốn cữi lên đầu một ngọn sóng ắt tan tành tả tơi dưới phản nghịch của hàng trăm ngàn ngọn sóng khác.



Con người ham hố khoái lạc, vậy nên nó phải cam chịu ách ưu uất và thống khổ. V́ chân phúc tinh tuyền chỉ hiện hữu cho linh hồn nào tự do và vô dục. Cái ǵ rong ruỗi cho khoái lạc th́ chính là năng lực để cam chịu và gây khổ đau thôi.



Con người khát khao an b́nh, nhưng nó cũng c̣n khát khao những lịch lăm của cái tâm trung náo động và một con tim thác loạn nữa. Đối với trí tuệ con người, lạc thú là một cảm khích và trấn tĩnh trí khôn bằng csự tŕ độn đơn điệu chán chường.



Con người luyến ái những hạn giới hiện hữu sinh lư ḿnh, thế nhưng nó cũng muốn sự tự do của lư trí vô hạn và đ̣i cho linh hồn được bất tử nữa.



Và trong nó có cái ǵ đó cảm nghiệm được hấp lực lạ kỳ đối với các tương phản. Những kháng tố này tạo thành khía cạnh nghệ sĩ của đời sống cho hữu thể tâm trung của nó. Đó không phải chỉ thuần là thứ rượu tiên cam lộ đâu, mà cũng c̣n là thuốc độc; chúng chiêu dụ sở thích và tính ṭ ṃ của con người nữa.



Nó c̣n là biểu thị cho tất cả sự ấy và là sự phóng thích cho mọi tư tưởng mâu thuẩn đó nữa. Trong những tập hợp điên rồ nhất và những nút thắt rối mù nhất của nhiên tính đều được lư gỉai theo phương án riêng của nó.



Sự chết là vấn đề mà thiên nhiên đặt ra một cách liên lĩ cho sự sống để triệu hồi sự chết trở về mà chính sự chết không thấy lại ḿnh nữa bao giờ. Không đột phá sự chết th́ thọ sinh miên viễn kết liên vào h́nh hài bất toàn của sự sống. Bị cái chết quấn quít, nhưng cũng sẽ đến lúc thọ sinh sực tỉnh ngộ trong ư thức của một sự sống hoàn hảo và rồi sẽ t́m được trong ấy những phương tiện và cái khả thi.



Sự bạc nhược đặt ngay sự nguy nan, lo lắng trước các vũ lực, trước các năng lực và trước những ǵ lớn lao mà chúng ta tán dương chúng. Quyền lực là tṛ đùa của sự sống, nó trưng bày trương độ đẳng cấp tṛ chơi cấp chứng giá trị cho cách thể hiện của nó. Sự bạc nhược là tṛ chơi của sự chết đính liền vào sự sống trong vận động của nó, và sự chết bám víu vào giới hạn của năng lực mà hạn giới kia đă hoạch được.



Bằng vào đớn đau và phiền năo, thiên nhiên đưa khoái lạc vào linh hồn để thưởng thức, chỉ là một biểu thị yếu ớt của niềm vui chân thật của hịên sinh. Mỗi thống khổ, mỗi khổ h́nh của hiện hữu chúng ta ẩn tàng cái huyền nhiệm của ngọn lửa ngất ngây hồn phiêu phiêu trong c̣ kè b́ so với ngọn hốt hề hoảng hề kia th́ những vui thú lớn nhất của chúng ta chỉ là những ánh mù mờ chập chờn nhá nhem. Chính cái ẩn mật bí hiểm này tác tạo ra huyễn lực hấp dẫn linh hồn đến những thử thách lớn lao, vào những khổ đau thống thiết và bước vào những kinh nghiệm khủng khiếp của đời sống, mà trung khu thần kinh chúng ta run sợ và lánh xa.



Sự dao động và sự tận lực gấp găy của hữu thể động đích chúng ta, và cả những phương tiện của nó nữa đều là định hướng của thiên nhiên mà sự an ổn là nền tảng đích thật, mà sự khích động là căn bệnh của tâm hồn. Do sự vô bổ và vô biến hóa của cái b́nh ổn sơ sài này, thiên nhiên hướng dẫn chúng ta rằng tṛ chơi của nhũng hoạt động trên nền tảng khép kín này là điều mà thiên nhiên chờ đợi ở chúng ta. Trời đùa (5) bất tận mà Trời đứng yên!



Những hạn giới của thân xác là cái khuôn; linh hồn và trí tuệ phải tràn vào những hạn thể ấy để bẻ găy và tái tạo lại chúng miên trường thường tại thành những giới hạn rộng lớn hơn cho đến khi công thức ḥa điệu giữa chung kết này với chung kết kia được t́m thấy.



Tự do là luật lệ của hữu thể trong Tổng Ḥa Vô Hạn, tức chủ thể huyền vi mầu nhiệm của hết thảy mọi tạo sinh. Tùng phục là luật t́nh ỵêu trong hữu thể tự hiến thân cho tṛ chơi của cái “Ngă” khác của ḿnh (+) trong cái đa bội trùng trùng hữu thể (+).



Đó là khi tự do hoạt động trong những câu thúc. Đó là khi sự tùng phục biến thành luật của sức mạnh mà không phải là luật của t́nh yêu. Chính khi ấy bản tính đích thật của tạo vật (+) đă bị méo mó là chính khi sự dối trá lèo lái hành động của linh hồn trong hiện sinh. Nhiên tính xuất phát từ cái biến dạng này và chơi với tất cả những liên hợp mà nó phún xuất từ bản thể ấy trước khi cho phép sự biến dạng được chỉnh đốn lại, rồi th́ nhiên tính gom tính thể của mọi liên hợp đó vào một ḥa âm tân kỳ và phong nhiêu của t́nh yêu và của tự do.



Tự do đến từ một bản vị (+) duy nhất không hạn giới, bởi v́ chân tính thể ta (+) là thế ấy. Chúng ta có thể đạt đến ở chính chúng ta cái tính thể đơn nhất này (+); chúng ta cũng giác ngộ được tṛ chơi liên hợp của nó với tất cả những hữu thể khác (+). Kinh nghiệm nhị trùng(@) này là ư hướng hoàn hảo của linh hồn trong bản tính.



Khi ta cung hiến cho nhân loại là ta đoạt được tự do hoàn toàn và là bá chủ tuyệt đối; ấy chính là đơn nhất vô tận (+) được thực thi trong chính ta (+) vậy.



Gọi là Vô Cùng (+), nghĩa là chúng ta được phóng thích khỏi sự chết, bởi v́ sự sống trở thành tṛ chơi của hiện hữu bất tử của chúng ta (+).



Chúng ta được giải phóng khỏi sự bạc nhược, bởi v́ chúng ta hoàn toàn là biển cả (+) vui hưởng hằng hà sa số ngọn sóng (+) tung toé vào nhau.



Chúng ta được giải thoát khỏi cơn ưu phiền và thống khổ, bởi v́ chúng ta biết thỏa hiệp được hữu thể chúng ta với tất cả nhũng ǵ chạm vào ḿnh và biết t́m ra trong mọi vật cái động lực và phản động lực của niềm vui hiện sinh.



Chúng ta được thoát khỏi hạn giới, bởi v́ h́nh hài trở thành một đồ chơi cho tinh thần vĩnh cửu và biết vậy theo ư muốn của linh hồn bất tử.



Chúng ta được thoát ly khỏi cơn phẩn kích của trung khu thần kinh và sự khích động của con tim, là lúc chúng ta không c̣n bị trói buộc vào sự đ́nh trệ bất động nữa.



Bất tử, Đồng nhất và Tự do hiện diện nơi ta và đợi chúng ta khám phá. Nhưng v́ hoan lạc của t́nh yêu, Thượng đế trong ta sẽ luôn luôn là một bội thể trùng phùng.?



YẾU CƯƠNG VÀ MẶC TƯỞNG



Khá đông người tự hào tin vào một Đấng Quan Pḥng đặc loại nào đó, hoặc tự coi ḿnh như một dụng cụ [phương tiện] trong tay Thượng đế. Nhưng tôi chứng thực rằng mỗi người có một Đấng Quan Pḥng riêng và tôi thấy rằng Trời vận dụng như người thợ chuyên cần làm việc hăng hái và như thể đứa bé nói bâng quơ.



Đấng Quan Pḥng đâu phải chỉ cứu riêng tôi thoát khỏi cuộc đắm tàu mà trong đó mọi người khác đều chết đuối. Đấng Quan Pḥng đâu phải kéo tôi tuột khỏi tấm ván cứu tinh cuối cùng của tôi và nhận ch́m vào đại dương mênh mông trong khi mọi người khác đều được cứu thoát.



Niềm vui chiến thắng đôi khi kém cái hấp dẫn của một cuộc chiến đấu và sự thống khổ; song nhành nguyệt quế chứ không phải thập giá, phải là cứu cánh của tâm hồn chinh phục.



Những tâm hồn không khát vọng ǵ là những thất bại của Trời, nhưng tạo sinh th́ hài ḷng và thích nhân bội những thất bại ấy lên; bởi v́ những tâm hồn đó bảo đảm cho Trời sự ổn cố vững bền và kéo dài bá quyền tuyệt đối của Trời ra.



Những ai nghèo khó, dốt nát, sinh dưới v́ sao xấu và bị giáo dục làm hoen ố; không phải là bầy phàm phu tục tử. Tục tử là tất cả những kẻ thỏa măn bằng sự biển lận ti tiện và thỏa thuê lạc thú tầm thường hạ cách.



Giúp người nhưng chớ đoạt đi cái năng lực của họ.



Hướng dẫn và xây dựng, nhưng hăy cẩn trọng giữ nguyên vẹn sáng kiến và tính độc sáng của họ. Xem người như ḿnh ta vậy; tuy hai mà một, mà vẫn trả lại cái thần tính sung măn nơi bản tính tự nhiên của họ.



Ai có thể làm được như vậy, ấy là người hướng đạo, ấy là chân sư.



Trời bày nhân thế thành băi chiến; dấu chân tàn ngược của quân binh, tiếng la vang rền xung trận và tiếng ầm ́ đại chiến kín mịt nhân gian. Ngươi muốn đoạt ḥa b́nh mà ngươi không phải trả cái giá mà nó đă ấn định chăng?



Ngươi hăy dè chừng sự thành tựu hoàn toàn kia – mà sau khi đă đạt được – ngươi c̣n phải gặp nhiều điều phải làm nữa. Vậy hăy vui hưởng đi và hăy tiến tới nữa v́ công việc khó nhọc vẫn c̣n kéo dài cho đến sự hoàn hảo đích thực.



Không có sự sai lầm nào đần độn hơn là lấy một giai đoạn làm mục đích hay lần lữa lê thê tại một trạm nghỉ. ?



Ngươi thấy cái kết chung lớn lao nơi đâu th́ hăy nắm chắc cái khởi sự trọng đại nơi đó. Khi một sự huỷ hoại đắng cay và tàn khốc làm hăi hùng tâm trí ngươi đến thất điên bát đăo, hăy khuyến giải nó bằng một xác tín chắc chắn về cuộc sáng tạo bao la hùng vĩ.



Thượng đế ở đó, không chỉ những trong cái tiếng vọng nhỏ xíu im ĺm kia mà c̣n là trong ngọn lửa và băo tố.



Sự tàn hoại càng lớn th́ cơ may sáng tạo càng thung dung; nhưng sự tàn hoại luôn kéo dài chậm răi và thường bức bách; trong khi sáng tạo lại đến thường khi khá muộn màng và khúc khải hoàn của nó th́ ngúc ngắt nhát gừng. Đêm đă bao lần trở lại, và ngày th́ trễ tràng hay dường như lại là một b́nh minh dang dỡ. Vậy ngươi chớ bao giờ thất vọng mà hăy tĩnh thức và hành động. Kẻ nào hy vọng thái quá th́ cũng mau chóng thất vọng. Chớ hy vọng, cũng đừng hăi sợ mà hăy phó ḿnh cho kế hoạch và ư lực của Thượng đế sẽ viên thành.



Bàn tay của người nghệ sĩ linh thánh tác tạo thường như thể không vững tin vào tài năng của ḿnh, hoặc ngay cả vào vật liệu của ḿnh nữa. Bàn tay ấy như thể chạm đến, làm thử rồi lại để đó, lượm lên rồi vứt trở lại, lượm lên lần nữa, cố hết sức rồi thất bại, sửa chữa rồi chắp vá. Những việc làm bất chợt đánh lừa đều là phương án hành xử của nó cả trước mọi sự hăy c̣n bỏ ngỏ. Điều ǵ đă được chọn th́ bị bài xích thậm tệ. Điều ǵ bị vứt bỏ th́ lại trở nên viên đá góc tường của lâu đài quyền uy. Nhưng đàng sau tất cả những điều ấy, có con mắt bảo đảm một tri thức vượt khỏi lư trí chúng ta và khả năng vô tận nhẩn nha hàm tiếu thung dung.



Thượng đế thảnh thơi cùng thời gian vô thỉ nên nào có cần vàng vàng vội vội. Ngài chắc chắn đạt mục tiêu và sự thành công của Ngài nên chẳng ngại bẽ găy công việc của Ngài trăm lần ngàn cách cũng chỉ để dẩn đưa tác phẩm ḿnh đến gần sự trọn hảo hơn thôi.



Sự kiên nhẫn là bài học đầu tiên cần thiết, nhưng không phải là Người cử động chậm chạp, nặng nề để hành động nhút nhát, nghi hoặc, uể oải, vô tư lự, yếu mềm hoặc như người không có khát vọng. Sự kiên nhẫn đầy đủ một sức mạnh điềm tĩnh và trầm mặc đang tỉnh thức và chuẩn bị cho giờ xuất phát những miếng đ̣n táo bạo lẹ làng, không nhiều, nhưng cũng đủ để thay đổi định mệnh.



Tại sao Thượng đế lại hành hạ thế gian của Ngài hung hăng đến vậy! Dậm đạp nó, nhồi nó như nhồi bột, rồi c̣n luôn ném nó vào bể máu và vào bàn tay tàn ác của cái ḷ lửa chiến tranh ấy? Bởi nhân tính trong tổng thể của nó hăy c̣n là hạ cách, loại khoáng vật thô kệch và cứng ngắt; nếu không thế, nó sẽ không bao giờ tan chảy, cũng chẳng bao giờ nên h́nh hài. Vật liệu nào, phương pháp nấy. Thế nên khoáng vật hăy tự để ḿnh biến chất thành thứ kim loại sang quí hơn và tinh tuyền hơn, và những cách đối đăi của Trời đối với nó ước chi sẽ êm dịu hơn và khoan thứ hơn, phương sách của Ngài sử dụng cũng thích đáng hơn và đầy ân sủng hơn!



Tại sao Thượng đế lại chọn hay tác tạo ra những vật liệu như thế khi mà Ngài có thể chọn trong vô tận bao khả thề khác? Chỉ v́ thần trí của Ngài thấy trước, không chỉ là vẻ đẹp, sự dịu dàng và sự tinh tuyền, mà c̣n là dũng lực, ư chí và quyền uy. Chớ nên khinh chê vũ lực và cũng đừng hận thù chi nó cả v́ một số những vẻ mặt xấu xí của nó, và chớ nên nghĩ rằng chỉ có t́nh yêu mới là Thượng đế (6). Tất cả sự trọn lành tuyệt hảo đều phải có đôi điều anh hùng và cũng không thiếu đôi nét yêu tinh [Titan] (7). Mà sức mạnh lớn nhất th́ sinh ra từ khó khăn lớn nhất. ?



Tất cả sẽ thay đổi, nếu con người bằng ḷng một phen được linh hóa. Nhưng mà bản chất tinh thần, sinh mệnh và vật lư của nó th́ khởi nghịch lại luật tối thượng. Nó vốn luyến ái sự bất toàn của nó.



Tinh thần là sự thật của hữu thể chúng ta. Trong sự bất toàn của nó, tâm trung, đời sống và thân xác là mặt nạ của chúng; nhưng trong sự hoàn hảo của chúng, chúng sẽ là chính h́nh thể của chúng. Linh hồn chưa đủ; điều đó chỉ sửa soạn cho một số linh hồn về Trời thôi, c̣n tất cả đều phải để lại trái đất là chốn chôn nhau cắt rốn của nó. Sự thỏa hiệp cũng không phải là lối thoát.



Thế giới biết được ba loại cách mạng. Loại vật chất có những kết quả dũng mănh; loại luân lư và trí tuệ th́ vô cùng rộng lớn hơn trong chân trời của chúng và phong phú hơn trong những thành quả của chúng; nhưng chính loại thiêng liêng mới là những mùa gieo trồng lớn.



Nếu cả ba biến đổi, chúng có thể liên kết trong một ḥa hợp hoàn hảo, một công tŕnh không khiếm khuyết sẽ viên thành. Nhưng tâm linh và thân xác con người không thể chấp nhận hoàn toàn một sự xâm nhập linh thiêng mạnh mẽ; phần trọng yếu nhất bị lăng phí, và nhiều thứ trong phần c̣n lại th́ suy đồi. Trong mảnh đất của chúng ta, bao công sức trí tuệ và thể xác đều cần thiết để thâu hoạch một kết quả nho nhỏ trong mùa gieo trồng linh thiêng rộng lớn kia.



Mọi tôn giáo đều nâng đỡ nhân tính cả.



Ngẫu tượng giáo [le Paganisme](*) tăng bổ thêm cho nhân loại ánh sáng mỹ lệ, nâng cao chiều kích rộng và sâu cho cuộc sống, khuynh hướng về sự trọn hảo muôn h́nh vạn trạng.



Kitô giáo [Christianisme] tặng cho ta cái nh́n về đức bác ái và t́nh yêu thiêng liêng.



Phật giáo [Boudhisme] tŕnh cho ta pháp môn cao quí trí tuệ hơn, êm đềm hơn, thuần khiết hơn.



Do thái giáo [Judaiisme] và Hồi giáo [Islamisme] chỉ cho ta cách trung tín với tín ngưỡng trong hành động và sống nhiệt thành trong việc sùng kính Thượng đế của ḿnh.



Ấn giáo [Hindouisme] vén mở cho ta những khả năng thiêng liêng rộng lớn nhất và sâu thẳm nhất.



Điều vĩ đại là nếu tất cả những quan điểm về Thượng đế có thể ḥa đồng lẫn nhau! Nhưng tín điều của lư trí và ḷng vị kỹ tế tự ngăn đường cản lối rồi!



Tất cả các tôn giáo đều cứu rỗi được một số các linh hồn, nhưng chẳng có tôn giáo nào có khả năng linh hóa nhân tính. Muốn vậy, không phải là tế tự và đức tin là cần thiết, mà bằng cố gắng tŕ thủ, bao biện tất cả để triển khai tâm linh cho ḿnh.



Những biến chuyển mà chúng ta thấy trong thế giới ngày nay thuộc về trí năng, đạo lư, vật lư; trong lư tưởng và trong ư hướng của chúng. Cái cấp biến linh thiêng đợi giờ của nó và trong lúc ấy, nó phún xuất ra những đợt sóng nơi này, nơi kia. Cho tới khi nó đến, quan niệm về những đổi thay khác, chúng ta không thể hiểu được; và cho đến lúc ấy, tất cả những giải thích về những biến cố hiện thời và tất cả những tiên đoán về tương lai nhân loại đều là vô hiệu. Bởi v́ bản tính, quyền lực và mục đích của nó là những ǵ sẽ xác định cho chu kỳ sắp tới của nhân loại chúng ta.@



=======================



Chú thích của người dịch:



(1) “em bé = enfant”: đứa bé chẳng những vô tư, mà cũng chính v́ vô tư nên nó nghịch ngợm nữa. Các tṛ đùa của nó dĩ nhiên đưa đến cái vô chừng bất chợt chẳng biết đâu mà lường. Maya là tṛ đùa, thiên biến vạn hóa, từ trạng thái này sang h́nh trạng khác vô lượng thể hiện không cùng.



(2) Quan niệm này được Vedanta diễn tả qua công thức: “Brahman = Atman.”



(3) Thánh ngôn Vedanta nói: “Tat Tvam Asi” = Ngươi là Đấng Ấy, hoặc “Om Tat Tat” = Tôi là Đấng Ấy.



(4) Nói như Vivekananda: “Khi bạn cho con chó một miếng ăn, th́ bạn sùng bái con chó như Thượng đế vậy, Thượng đế ở trong con chó đó, Thượng đế là con chó đó. Ngài là tất cả và ở trong tất cả.” [“Tôn Giáo Là Ǵ,” tr.226; Vương Gia Hớn; An Tiêm; 1970]



(5) Với triết học Vedanta, th́ mọi hiện sinh đều là tṛ chơi, mà Maya chính là pháp (principes) sinh ra các tṛ chơi ấy. Vô minh của con người chỉ thấy đồ chơi mà ngỡ rằng ḿnh biết; nhưng thật ra ḿnh không biết đúng bản tính đích thật của tạo vật. Chỉ khi nào ḿnh nhận ra được bản lai diện mục: ta với ḿnh tuy hai mà một, ḿnh với ta tuy một mà hai th́ khi ấy ta mới hưởng được cái “Kho trời chung mà vô tận của ḿnh riêng.”[Nguyễn Công Trứ]



(+) H́nh ảnh mà Vedanta gợi ư cho chúng ta có thể ư niệm được mối liên hệ giữa Đấng Sáng Tạo và Tạo Sinh là Biển Cả và Giọt Nước Biển. Từng giọt nước biển là từng hiện sinh, là từng tạo vật, là một phần của biển cả, được triết hóa thành công thức: “Brahman = Atman” và được phát biểu thành Thánh ngôn: “Om Tat Tat = Tôi là Đấng Ấy.”



(@) “Kinh nghiệm nhị trùng” (double expérience) là Purusha, tức Thượng đế và Người, hiện hữu và bên kia (le monde et au-de-là) trở nên một đại thể một khi chúng nhận ra nhau: cái này là cái kia [xem thêm chú thích (2) bên trên]



(6) Ở đây Aurobindo hiệu đính lại cái slogan “Thiên Chúa là T́nh Yêu” của Kitô giáo.



(7) Theo thần thoại Hy lạp, Titans là giống người khổng lồ do Trời và Đất sinh ra. Sau con cháu của giống khổng lồ này nổi loạn lật đổ Cha Trời Mẹ Đất ấy. Thần Zéus thuộc đám titans nầy lên ngôi làm chúa tể vũ trụ. Nữ thần Hera là em đồng thời cũng là vợ của Zéus.



(*) Aurobindo dùng phương pháp so sánh để xếp hạng hơn kém trong nhận định về hiệu quả tôn giáo của ông:



- Ngẫu tượng giáo, Kitô giáo, Do thái giáo và Hồi giáo được xếp vào hạng thứ yếu.



- Phật giáo được xếp hơn các tôn giáo trên bằng so sánh tương đối: (plus sage, plus doux, plus pure)



- Ấn giáo được xếp loại nhất (hơn tất cả các tôn giáo trên) bằng so sánh tuyệt đối: (les plus vastes, les plus profondes)





 Shri Aurobindo  APERCUS ET PENSÉES Vũ Ngọc Anh chuyển ngữ:  YẾU CƯƠNG và MẶCTƯỞNG



Shri Aurobindo



Đôi ḍng về tác giả:



Shri Aurobindo (1872-1950), người Ấn độ, thi sĩ, học giả, triết gia. Sau một thời gian làm việc chính trị, tranh đấu cho phong trào giành độc lập cho Ấn độ, ông sáng lập ra lư thuyết integral yoga (du già tính nguyên), nhằm vào thăng hoa đời sống qua Tâm thức, tượng trưng cho đời sống tâm linh thoát khỏi sự tàn hủy vật chất.

 

 

 

chuyển ngữ (A)


Apercus et Pensées - Shri Aurobindo / Yếu Cương và Mặc Tưởng - Vũ Ngọc Anh chuyển ngữ