chủ đề Quê Hương Và T́nh Người 2007



HỒI KƯ 10 ( tiếp theo)


Hoàng Xuân Sơn


Quán Văn ra quân những sinh hoạt văn nghệ tiên khởi bằng lực lượng trừ bị : phe nhà tung quả bóng ḍ đường trước .

Nguyễn Thạc bắn phát pháo đầu với đêm tŕnh diễn độc tấu tây ban cầm . Thạc là một guitariste nhạc cổ điển có hạng . Khán thính giả chọn lọc, hạn chế . Đêm tĩnh lặng . Từng giọt đàn lóng lánh trong mắt người . Tí tách những giọt cà phê trầm tưởng . Và bóng đêm chan ḥa trên sân cỏ ru người vào cơn mộng êm đềm . Dù ít khách nhưng đêm văn nghệ thành công mỹ măn bởi tấm ḷng của người tŕnh tấu và kẻ thưởng thức .

Tiếp nối không khí trầm lắng, Quán Văn sôi động hẳn lên với Đêm Trầm Ca Nguyễn Đức Quang/Hoàng Kim Châu/Trần Trọng Thảo . Ở đây không có tiếng hát nhà nghề . Ở đây chỉ có ca khúc bùng cháy ra trên đầu mỗi nhiệt huyết . Quang-Châu-Thảo hát say sưa những bài ca khai phá . Những thanh khúc hùng tráng khơi động ḷng hăng say tuổi trẻ . Khí thế bừng bừng . Anh hát . Tôi hát . Mọi người cùng hát trong tiếng vỗ tay đều nhịp dậy trời .

Anh em tôi – hơn trăm năm – nằm nếm gai uống chai mật đắng – chê bước anh – nhưng trông đến em ḷng đầy lo lắng

Anh em tôi – hơn trăm năm – mang chiếc gông đi trong lao tù – cho đến nay cờ tự do cắm trên nấm mồ . . . ( Anh Em Tôi – NĐQ )



Người bạn láng giềng – Ca Đoàn Nguồn Sống – tham gia tŕnh diễn tại Quán Văn với một chương tŕnh đặc sắc phong phú gồm đủ thểû loại ca – vũ – nhạc – kịch ; dân ca ,hát chèo, nhạc cổ truyền . . . làm sống lại truyền thống văn hóa dân tộc, rất đáng trân quư, ǵn giữ .

Và rồi Đêm Tâm Ca Phạm Duy/Steve Addist . Hai nhân dáng . Hai ḍng máu . Khoác áo màu đen thôn dă . Song tấu tây ban cầm . Và cùng ḥa chung tiếng hát, đổ xuống như những giọt mưa, chan ḥa trong mắt , trên môi mẹ :

Giọt mưa trên lá – nước mắt mẹ già lả chả đầm đ́a trên xác con lạnh giá
Giọt mưa trên lá – nước mắt mặn mà – thiếu nữ mừng v́ tan chiến tranh chồng về . . .

Steve Addist (Mitch Miller ?) cũng có chuyển sang Anh ngữ ca khúc này của Phạm Duy : The Rain On The Leaves

The rain on the leaves is the tears of joy – of the girl whose boy – return from the war . . .

Đó là những h́nh ảnh khó phai mờ trong tâm trí . Như những bài tâm ca lắng đọng lâu dài trong hồn người .

Sinh hoạt văn nghệ Quán Văn thay đổi không ngừng . Tiếp nối là những đêm : Từ Công Phụng hát t́nh ca Trên Vùng Tuổi Mây với Thanh Lan ( ca sĩ/diễn viên điện ảnh ) – Vũ Thành An/Hồng Vân/Thế Dung và Những Bài Không Tên – Miên Đức Thắng vạm vỡ, mạnh bạo với Hát Từ Đồng Hoang . Và rồi Phương Oanh với dân ca . Ban Tam Ca Đông Phương . Các nhạc sĩ Du Ca như Ngô Mạnh Thu/Diễm Chi, Giang Châu, Nguyễn Hữu Nghĩa cũng ra quân tŕnh làng . Có những đêm thơ như đêm ra mắt thi phẩm Đêm Việt Nam của Đỗ Qúy Toàn . Lê Văn Ngăn từ ngoài trung vào diễn ngâm thơ ḿnh và bằng hữu qua chủ đề Aùnh Sáng Đời Lao Động . Trịnh Công Sơn cũng đă thực hiện xuất hát một ḿnh trước khi có Khánh Ly – Anh hát những ca khúc trong Thần Thoại, Quê Hương và Thân Phận . Như đă có lần nhắc đến, đây là những ca khúc mang tính triết lư sâu đậm về con người và cuộc sống . Có nh́n thấy cái nhân dáng gầy g̣ của TCS ôm đàn hát những ca khúc ḿnh với giọng gào thống thiết mới thấm cảm qua từng câu từng chữ, cái thân phận nhỏ nhoi, mong manh của kiếp người .

Như thế, Quán Văn lúc nào cũng đông vui . Nhưng phải đợi đến sự kết hợp diệu kỳ giữa Trịnh Công Sơn và Khánh Ly, Quán Văn mới trở nên một hiện tượng và mang dấu ấn rơ rệt về các sinh hoạt văn nghệ thời thượng . Từ khởi điểm này, đă có sự cảm thông tuyệt vời giữa nghệ sĩ và quần chúng . Hát và Lắng Nghe đă trở thành một nhu cầu cần thiết cho tuổi trẻ hôm nay giữa vùng đạn bom tủi nhục . Hát và Lắng Nghe đă bước đi từ Quán Văn, lan dần vào các đại học ; lớn dậy một phong trào .

N Ữ H O À N G C H Â N Đ Ấ T

Một buổi tối chống gậy ḷ ḍ từ hậu liêu CPS ra sân Quán Văn ( Sự tích chống gậy v́ ăn đạn pháo kích của VC này sẽ được nhắc lại sau ), tôi bất chợt nghe được một tiéng hát lạ kỳ : nửa như quyện từ ḷng đất âm u , nửa như tự trời thanh cao rót xuống . Một tiếng hát có ma lực cuốn hút người nghe tự buổi đầu hội ngộ (Ngơ ban sơ hạnh ngân dài – Cổng xô c̣n vọng điệu tài tử qua – Bùi Giáng )

Trời ươm nắng cho mây hồng
Mây qua mau em nghiêng sầu
C̣n mưa xuống như hôm nào
Em đến thăm, mây âm thầm mang gió lên

Người ngồi đó trông mưa nguồn
Oâi yêu thương nghe đă buồn
Ngoài kia lá như vẫn xanh
Ngoài sông vắng , nước dâng lên hồn muôn trùng

Này em đă khóc chiều mưa đỉnh cao
C̣n ǵ nữa đâu sương mù đă lâu
. . . .

Những chữ Khóc; Đỉnh Cao như hơi thở hắt . Như ḍng sống chợt kích ngất . Rồi chợt bàng hoàng ngậm lắng lời ru êm vào hơi thở nhẹ . Cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ . Chao ơi sao lại có giọng hát liêu trai đến giữa cuộc đời như tặng phẩm . Sao lại có đường thanh lột tả hết những lời ca nhiệm mầu Trịnh Công Sơn ? Nàng là ai . . . là ai ? ngồi đó . thu ḿnh trong góc tối . mà tiếng ca như ḍng nhựa chảy trào cả đêm mênh mông ? Và tôi, và em . mơ hồ giữa một vùng khói sương lăng đăng .

Những chiếc ghế xích lại gần . Ṿng tṛn nhỏ vây quanh . Chuỗi ṿng lớn lấp lánh sáng . Và nàng tiếp tục hát

Chiều nay c̣n mưa sao em không lại
Nhỡ mai trong cơn đau vùi
Làm sao có nhau – Hằn lên nỗi đau
Bước chân em xin về mau

Mưa vẫn mưa bay . . . . . . .

Mưa bay về những hàng cây thủy tinh muộn thắp nắng chiều . Giọt nắng . Giọt nến . Ngàn cây thắp nến lên hai hàng – đểâ nắng bây giờ trong mắt em .

Rồi nàng đứng lên Gọi Tên Bốn Mùa . Gọi đêm liêu trai dài tóc thần thoại . Gọi cuộc t́nh dấu chim bay và kiếp người mang nặng từ trẻ thơ mới lọt ḷng . . .

Khánh Ly ! Một cái tên xa lạ chưa từng nghe đến . Có phải là tiếng phong linh mang về thành đô cơn gió cao Đà Lạt ?

TCS nồng nàn giới thiệu : “ Đây là Mai, mới từ Đà Lạt xuống, sẽ sinh hoạt với anh em ḿnh lâu dài ! “ . Vâng, Lệ Mai đă đến . Khánh Ly đă ở lại . Với chúng ta, thật lâu dài .

Việc ǵ phải đến, đă đến : KhánhLy/Trịnh Công Sơn chính thức xuất hiện trước công chúng vào một tối thứ sáu mùa hè đẹp trời . Dù phương tiện thông tin phổ biến hạn chế, số lượng khán thính giả đêm KL/TCS đông đảo chưa từng thấy . Các bạn trẻ ngồi kín sân cỏ, tràn ra bên hông và ngay cả đàng sau Quán Văn . Tất cả nín lặng chờ nghe KL/TCS hát . Thức uống làm không kịp . Nhưng có hề ǵ . Tuổi trẻ đến đây là để chia sẻ những giá trị tinh thần . Chia sẻ nỗi khát khao và niềm mất mát . Trong từng lời ca tiếng hát . Trong từng hơi thở mớm ru nhau .

TCS mở màn với Gia Tài Của Mẹ :

Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày
Gia tài của mẹ để lại cho con
Gia tài của mẹ: một nước Việt buồn
. . . .

Ở đoạn điệp khúc, anh hát lại nhiều lần và tất cả cùng hát theo nhịp vỗ tay vang dội :

Dạy cho con tiếng nói thật thà
Dạy cho con chớ quên mầu da
Con chớ quên mầu da nước Việt xưa

Mẹ mong con mau bước về nhà
Mẹ mong con lũ con đường xa
Oâi lũ con cùng cha – Quên hận thù !
. . . .

Đêm trường lồng lộng tiếng đồng ca . TCS tiếp tục kể lể nỗi khổ đau chiến tranh mà quê hương Việt Nam hằng cưu mang : Một ngày dài trên quê hương – Ngày Việt Nam hoang tàn quá – Một ruộng đồng trơ đất đỏ – Một đàn ḅ không luống cỏ . . .

Và Khánh Ly bước lên bục gỗ theo tiếng vỗ tay sóng biển rạt rào . Giọng hát ma túy cất lên :

Người con gái Việt Nam da vàng
Yêu quê hương như yêu đồng lúa chín
Người con gái Việt Nam da vàng
Yêu quê hương như đă yêu ḿnh . . .
. . . .

Người con gái VN da vàng ấy lớn lên giữa vùng chiến tranh khốc liệt . Chưa kịp nếm t́nh yêu đầu đời đă vội tắt nụ cười thanh xuân

Em chưa biết quê hương thanh b́nh – em chưa thấy xưa kia Việt Nam . . .

Người con gái một hôm qua làng – đi trong đêm đêm vang ầm tiếng súng – người con gái chợt ôm tim ḿnh – trên da thơm vết máu loang dần . . . . . . .

Rồi đến T́nh Ca Của Người Mất Trí :

Tôi có người yêu – chết trận Pleime . Tôi có người yêu ở chiến khu D – chết trận Đồng Xoài – chết ngoài Hà Nội – chết vội vàng dọc theo biên giới . . . . . . .

Những địa danh . Những cái chết trong trí nhớ cuồng điên . Và nàng cất cao giọng ở điệp khúc kêu gào thảm thiết :

Tôi muốn yêu anh, yêu Việt Nam
Ngày mới lớn tôi đi môi gọi thầm
Gọi tên anh – tên Việt Nam
Gần nhau trong tiếng nói da vàng

Tôi muốn yêu anh, yêu Việt Nam
Ngày mới lớn tai nghe quen đạn ḿn
Thừa đôi tay – dư làn môi
Từ nay tôi quên hết tiếng người
. . . .

Khánh Ly bất thần tụt giày, đứng chân đất trên bục gỗ . Vịn vai Trịnh Công Sơn . Mắt nhắm nghiền . Mặt ngước cao như van xin, nguyện cầu ơn cứu rỗi . Cho người . Cho đời . Cái tĩnh mịch của đêm dài một lần nữa lại bị phá vỡ bởi sự cổ vũ nồng nhiệt, mê say của những người tuổi trẻ đồng điệu .

Từ đó, nàng được mang tên Nữ Hoàng Chân Đất (hay Nữ Hoàng Sân Cỏ) . Những bước chân trần t́m về dấu vết t́nh yêu nguyên thủy . Những bước chân đi khâu vá lại vết thương của một thời máu xương điên loạn . Cứ thế, TCS/KL say sưa hát ca khúc da vàng từ bài này sang bài khác . Có khi tràn sang những bài ca về thân phận, t́nh yêu . . . rơi rụng trong đời những trái non đắng chát hay trái chín ngậm ngùi . Những lời thơ tiếng hát quyện lấy nhau nồng nàn trong từng hơi thở . Lúc này đây bạn cảm thấy hạnh phúc được lắng nghe . Được chia sẻ . Ca Dao Mẹ – Nước Mắt Cho Quê Hương – Người Nô Lệ Da Vàng . . .

Trước ngọn đèn lương tri mù mờ dông băo, Ca Khúc Da Vàng sẽ không được chấp nhận bởi một thế lực nào chủ tâm rẽ rúng con người, tôn vinh quyền lực . CKDV chỉ được ghi nhận bằng tiếng nói đích thực của con tim . Những lơiø khát khao hoài vọng một ngày quê hương thôi máu đổ xương rơi đă được đáp ứng nồng nhiệt bởi tấm chân t́nh của tuổi trẻ hôm nay

Khi đất nước tôi thanh b́nh – tôi sẽ đi thăm
Tôi sẽ đi thăm – cầu gẫy v́ ḿn – đi thăm hầm chông và mă tấu
Khi đất nước tôi không c̣n giết nhau – mọi người ra phố mời rao nụ
Cười

Khi đất nước tôi thanh b́nh – tôi sẽ đi không ngừng
Sàig̣n ra Trung – Hà Nội vô Nam – Tôi đi chung cuộc mừng –
Và mong sẽ quên chuyện non nước ḿnh
. . . .

. . . .

Hỡi ơi ! Cái chung cuộc ấy chưa hề là một chung cuộc mừng . Oâi đă là rách nát tang thương hơn !

Trịnh Công Sơn/Khánh Ly như (Dân ca Quảng B́nh ). Chưa có buổi sinh hoạt nào có khí thế lồng lộng, “ấn tượng” đến vậy .

Nữ Hoàng Chân Đất đă ở lại với anh em chúng tôi . Khánh Lỵ Lệ Mai, Mai voi, Mai đen . . . đă ngồi lại giữa ṿng tay bằng hữu chan chứa niềm thương .

Những cái nicknames thân t́nh, dễ thương như Sơn Què, Giang Đô Lực Sĩ, Lai Cận, Tuấn C̣m, Toại Hột Mít, Tấn Mốc , Mai đen ( mặn mà duyên dáng ) của Lệ Mai ( của một thời chưa ăn nói văn vẻ ) v . v đă vầy đoàn , kết thân dễ dàng tự nhiên, không chờ đợi .

( c̣n tiếp )

HOÀNG XUÂN SƠN


 

 

 

chủ đề (Q)


QUÊ HƯƠNG VÀ T̀NH NGƯỜI 2007

đỌc trOng sỐ nÀy


   văn

Trần Mộng Tú MƯA Sàig̣n MƯA Seattle

Lê thị Thu Hương NHỮNG GIỌT LỆ MUỘN CHO SÀI G̉N VÀ ANH TÔI

Phan Xuân Sinh MỘT NGƯỜI LÍNH NGHĨ VỀ H̉A B̀NH

   thơ

Bùi Thụy Đào Nguyên ĐIỀU TÔI MUỐN NÓI

Đoàn Chinh Nam NGÀY IM TIẾNG SÚNG

Đoàn Chinh Nam BÊN ĐỜI XÔN XAO

Hoàng Xuân Sơn N H Ậ T K Ư

Hoàng Xuân Sơn THÁNG GĂY,
ĐỌC CAO XUÂN HUY

Hoàng Xuân Sơn X Ạ K H Ú C

   hồi kư

Hoàng Xuân Sơn HỒI KƯ 9 ( tiếp theo )

Hoàng Xuân Sơn HỒI KƯ 10 ( tiếp theo )

   thơ

Linh Phương NÓI VỚI EM MỘT GÓC SÀI G̉N NGÀY CHƯA THẤT THỦ

Linh Phương THÁNG TƯ CỦA ANH

Linh Phương TỪ PHÍA CHÂN MÂY RỰC LỬA

Nguyễn Đăng Tuấn HẰNG NĂM

Nguyễn Lạc Việt ĐỊA NGỤC C̉N KIA

Nguyễn Nam An MỘNG Đ̉I GIẤC MƠ

   english

Nghiêu Minh REMEMBERING OUR MOTHER OF THE COUNTRYSIDE NHỚ MẸ QUÊ MÙA

   văn

Khê Kinh Kha CHUỘT CHÙ HỌC GIẢ

Trịnh Y Thư NGÀY TÔI VỀ LÀNG

   thơ

Hoài Tử MẶT TRỜI KHÔNG LẶN

Hoài Tử THÂN PHẬN THÁNG TƯ

Hoài Ziang Duy NGỒI LẠI GẦN NHAU

Hoài Ziang Duy TA NHỚ DÙM TA ĐÊM BA MƯƠI

   hương xưa

Khê Kinh Kha 30 THÁNG TƯ, 1975

   thơ

Khê Kinh Kha THÂN PHẬN CA

Khê Kinh Kha TỰ DO

Phạm Ngọc Lư BIÊN CƯƠNG HÀNH

Song Vinh CUỐI THÁNG, T̀M

Trần Thị Hà Thân THÁNG TƯ CẢM - NHẮN EM

Vương Hồng-Ngọc DÁNG NÚI SÔNG

   nhạc Bắc Sơn

Hương Lan SA MƯA GIÔNG

   nhạc Bảo Phúc

Hương Lan NGẪU HỨNG RU CON

   nhạc Khê Kinh Kha

CHÍ LÀM TRAI

Thanh Thúy VẪN KIÊU HÙNG LÀM NGƯỜI VIỆT NAM

   nhạc Lam Phương

Lam Phương CHUYẾN TẦU ĐỊNH MỆNH

   nhạc Nguyễn Đ́nh Toàn

Lệ Thu NƯỚC MẮT CHO SÀI G̉N

   nhạc Phạm Duy

Elvis Phương 1945 CHA BỎ QUÊ, 1975 CON BỎ NƯỚC

Elvis Phương NHỮNG MÙA ĐÔNG ĐĨ VĂNG

Elvis Phương NHIỆM MẦU THAY PHÉP LẠ HÓA CÔNG

   nhạc Phạm Đ́nh Đài

HĂY TRẢ LẠI CHO CHÚNG TÔI

   nhạc Tô Thanh Tùng

Hương Lan TIỄN BIỆT

   nhạc Trầm Tử Thiêng

Thanh Tuyền & Chế Linh BÀI HƯƠNG CA VÔ TẬN

Lê Uyên H̉A B̀NH ƠI! VIỆT NAM ƠI!

   nhạc Trần Thiện Thanh

Nhật Trường TRỜI CHƯA MUỐN SÁNG

Nhật Trường & Mỹ Lan ANH NHỚ VỀ THĂM EM

   nhạc Việt Dzũng

Gia Huy MỘT CHÚT QUÀ CHO QUÊ HƯƠNG